Sessiz Sinemaya Veda

Sinematografın keşifi,günümüze dev bir sektör olarak ulaşan sinema için sadece bir ilk adımdı.Sinemanın hem teknolojik olarak hem de endüstriyel olarak günümüzdeki haline ulaşması hayli uzun ve sancılı bir dönem oldu.İlk sinemetograf sadece 15 metre film alabiliyordu.

Sinemanın global bir endüstri haline gelmesi yolundaki ilk adımı Amerika attı.Birinci Dünya Savaşı'na kadar kendi iç pazarı ile yetinen Amerikan sineması,savaşa katılan askerlerinin Avrupa'ya adımını atmasıyla birlikte yeni pazarına kavuştu.Hollywood,Avrupa'ya ayak basar basmaz kendi kültürünü ve mitlerini satmaya başladı.Avrupa,başta western filmleri olmak üzere Amerikan sineması istilasına uğramıştı.

Amerikan sineması bu ezici başlangıca rağmen,yine de Avrupa sinemasındanda etkileniyordu. Buna çözüm olarak Amerikan tarzı bir alternatif kullanmaya karar verirler.Avrupa sinemasında dikkat çeken, Hollywood'u tehdit eden bütün yönetmenleri, Hollywood'a transfer etmeye başladılar.Sessiz film döneminin son yıllarına gelen bu zamanlarda,Amerikan sineması uluslararası dev yıldızlarla dolu dev bir sahneye dönüşmüştü bile.Aslında bu durum,film sanayi olarak çalışan bu yapıya uyum sağlayamayan bazı avrupalı yönetmenler için tam bir hayal kırıklığına dönüşüyordu.Ama yine de,Amerikan sineması dünya hakimiyetinin temellerini bu dönemde atmıştı.

1927'ye kadar çekilen bütün filmler sessizdi.Sinemada ses,sinemanın kendisi kadar eski bir buluştur.Fakat kolla çevirilen kameralarda gerçek zamanlı kareler yakalanamamasından dolayı başlangıç yıllarında bu fikir denense bile uygulananmamıştır.Sesli sinemanın ilk zamanlarında sesle görüntünün birlikte gitmesini sağlamanın güçlüğü,sesin yeniden çalınması,kolay aşılır engeller değildi.Bundan başka sessiz filmin kendine özgü yapısı,sanatı,tekniği bunun dışındaki ilerlemeler,mikrofonların gelişmesi bu alandaki çalışmaları hızlandırdı.Fakat bütün sinema tekniğini ealtüst edecek böyle bir yeniliğe sinemayı ellerinde tutan tekeller karşı koyuyorlardı.


Western. electric Co. adlı bir şirket sinemayla sesi buluşturan buluşunu Hollywood'a pazarlamaya karar verdi. Western kendi patentini Hollywood'da büyük şirketlere teklif etti,fakat hiçbiri geleceğine inanmadıkları bu buluşa para yatırmayı kabul etmediler.Sonunda iflas durumuna gelmiş küçük bir ortaklığın sahipleri olan Warner kardeşler ,talihlerini denemek üzere western'in buluşunu aldılar.İlk olarak yarı opera olan Don Juan 6 ağustos 1926'da New York'da gösterildi.Yalnız müzikli olan bu filmden sonra müzik ve konuşma taşıyan The Jazz Singer 6 Ekim 1927 de oynatıldı.İlk kez karşılaştıkları bu yeni teknolojiyi görmek için için insanlar sinemalara akın edince,hem Warner Bross batmaktan kurtuldu,hem de sinema dünyasında yeni bir dönem açıldı.Her iki filmdede seslendirme için plaklar kullanılıyordu.Sonradan sesin optik yolla film üzerine alınması denemelerine girişildi.İki filmin gördüğü rağbet,sesli filmin birdenbire gelişmesini sağladı.The Jazz Singer'ın başrolünü oynayan Al Jolson'un sinema tarihine kazınan ilk cümleleri şunlardı:"wait a minute, wait a minute, you ain't heard nothing yet!"

Sesli filmin ortaya çıkışı Hollywood'u kökten sarsmıştı. Ortaya hiç beklenmedik sorunlar çıktı.Yeni akıma uyum sağlayamayan,sesli dönem yıldızları ve yönetmenleri bir anda kendilerini kapı dışında buluverdiler.Fox,Metro Goldwyn Mayer,Columbia gibi büyük Hollywood şirketleri yeni yapılanmaya gidiyordu.Chaplin,Pudovkin,Eisenstein gibi büyük sanatçılar sesli filme cephe almıştı.Sesin sinemanın özünü bozduğunu savunuyorlardı.Öte yandan daha sonraEisenstein,Pudovkin ve Aleksandrov,sessiz film çağının artık geçtiğini,ses öğesinin filmde destekleyici bir rol oynayabileceğini kabul ettiler,fakat bir film sahnesine eklenecek konuşmanın sahnenin bütün değerini,özellikle bir çekimden öbürüne geçişteki özelliği yok ediceğini öne sürüyorlardı.

1935 yılına gelindiğinse ise sessiz sinema artık tamamiyle sahneden çekilmiş Dziga Vertov,Charlie Chaplin,Yasujiro Ozu gibi sanatsal nedenlerle sessiz film çeken yönetmenler dışında artık sessiz film çeken kalmamıştı.

Sesli sinema döneminin başlangıcına genel bir göz atarsak; baştan sona ilk sesli film 1929 yapımı New York Işıkları (Lights of NewYork ) filmiydi.The Broadway Melody en iyi film Oscar'ını kazanan ilk sesli film, aynı zamanda ilk müzikaldi. (1929). İlk uzun metrajlı sesli film Clive Brook'un Mükemmel Cinayet filmiydi.
kisa-film.net : Sessiz Sinemaya Veda