Ayyas

Milli Tak�m kadrosu a��kland�: Hakan ��k�r yok!

Dave — Sun, 11 May 2008 08:54:29 GMT

2008 Avrupa �ampiyonas�'nda m�cadele edecek A Milli Tak�m�m�z�n, 26 ki�ilik aday kadrosu Milli Tak�mlar Sorumlusu Fatih Terim taraf�ndan a��kland�.

Aday kadroya dahil edilen futbolcular, 11 May�s Pazar g�n� Antalya'daki Gloria Golf Resort Hotel'de toplanacak. Bu arada �u anda 26 ki�i olan aday kadrodan daha sonra 3 futbolcu ��kart�lacak ve kadro 23'e d��r�lecek.

KALEC�LER

1- VOLKAN DEM�REL / FENERBAH�E
2- R��T� RE�BER / BE��KTA�
3- TOLGA ZENG�N / TRABZONSPOR

SAVUNMA OYUNCULARI

4- G�KHAN G�N�L /FENERBAH�E
5- SABR� SARIO�LU /GALATASARAY
6- G�KHAN ZAN /BE��KTA�
7- �BRAH�M KA� /BE��KTA�
8- EMRE A�IK /ANKARASPOR
9- SERVET �ET�N /GALATASARAY
10- HAKAN KAD�R BALTA /GALATASARAY

ORTA SAHA OYUNCULARI

11- U�UR BORAL / FENERBAH�E
12- MEHMET AURELIO / FENERBAH�E
13- MEHMET TOPAL / GALATASARAY
14- EMRE BEL�ZO�LU / NEWCASTLE UN�TED
15- T�MER MET�N / LARISSA
16- YILDIRAY BA�T�RK / VFB STUTTGART
17- HAM�T ALTINTOP / BAYERN M�N�CH
18- AYHAN AKMAN / GALATASARAY
19- ARDA TURAN / GALATASARAY
20- TUNCAY �ANLI / MIDDLESBROUGH
21- COL�N KAZIM / FENERBAH�E

H�CUM OYUNCULARI

22- G�KDEN�Z KARADEN�Z / RUBIN KAZAN
23- N�HAT KAHVEC� / VILLARREAL
24- HAL�L ALTINTOP / SCHALKE 04
25- SEM�H �ENT�RK / FENERBAH�E
26- MEVLUT ERD�N� / SOCHAUX

Empire of the Sun - G�ne� �mparatorlu�u

Thunderpeak — Sat, 10 May 2008 20:14:51 GMT

Japon ordusunun 1941 y�l�nda �angay'� istila etmesiyle birlikte, �angay'da refah i�inde ya�ayan aristokrat �ngilizler toplanarak bir esir kamp�na g�nderilir. Bu film, bir �ekilde ailesinden kopup bu kamplardan birine d��en Jamie'nin (Christian Bale) ya�ad�klar�n� konu almaktad�r. Bu y�llar i�inde onun �ocukluktan gen�li�e ge�i�ine ve kar��la�t�� h�z�n, sevin� ve �l�me tepkilerine tan�k oluruz. Spielberg'�n muhte�em g�rselli�iyle harmanlanan muhte�em bir oyunculuk ve ola�an�st� anlat�m bu filmi izlenilmesi gereken filmer listesine sokmaktad�r.

Y�netmen : Steven Spielberg

Yazan : J.G. Ballard (Roman), Tom Stoppard (Yazar)

��k�� Tarihi : 9 Aral�k 1987

T�r : Dram / Sava�

�d�ller : 6 dalda oskara aday g�sterildi.

Oyuncular :
Christian Bale - Jim 'Jamie' Graham
John Malkovich - Basie
Miranda Richardson - Mrs. Victor
Nigel Havers - Dr. Rawlins
Joe Pantoliano - Frank Demarest
Leslie Phillips - Maxton
Masat� Ibu - Sgt. Nagata
Emily Richard - Mary Graham, Jim'in annesi
Rupert Frazer - John Graham, Jim'in babas�
Peter Gale - Mr. Victor
Takatoro Kataoka - Kamikaze Boy Pilot
Ben Stiller - Dainty

Eklenmi� �nizlemeler

Big Lebowski - (B�y�k Lebowski)

Recnes — Sat, 10 May 2008 19:22:41 GMT

Herkesin Dude diye hitap etti�i Jeffrey Lebowski g�n�n birinde iki gagnsterin evine girip tartaklayarak borcunu �demesini istemeleri �zerine bir ba�ka Lebowski nin daha ayn� �ehirde ya�ad��n� anlar. Evine giren gangsterlerin odan�n g�r�n��n� tamamlayan hal�s�na i�emelerine i�erleyen Dude, kirlenen hal�s�n� tazmin etmek i�in di�er Lebowski nin yan�na gider. Bu ziyaret sonucunda i�ssiz Dude para kazanabilece�i bir i� sahibi olmu�tur. Sadece Lebowski nin kar�s�n� ka��ranlara verilecek fidyeyi s�ylenen yere b�rakmas� onu zengin bir adam yapacakt�r, ancak bu plan d��n�ld�� gibi i�lemeyecektir.

Trailer :

Ayyas Visual Trip

Big Lebowski - The Man In Me (Bob Dylan)

Ayyas Visual Trip

Y�netmen :
Coen Biraderler.

Y�l� :
1998

Oyuncular :

Jeff Bridges ... Jeffrey Lebowski - The Dude
John Goodman ... Walter Sobchak
Julianne Moore ... Maude Lebowski
Steve Buscemi ... Theodore Donald 'Donny' Kerabatsos
David Huddleston ... Jeffrey Lebowski - The Big Lebowski
Philip Seymour Hoffman ... Brandt
Tara Reid ... Bunny Lebowski
Philip Moon ... Woo, Treehorn Thug
Mark Pellegrino ... Blond Treehorn Thug
Peter Stormare ... Nihilist #1, Uli Kunkel / 'Karl Hungus'
Flea ... Nihilist #2, Kieffer
Torsten Voges ... Nihilist #3, Franz
Jimmie Dale Gilmore ... Smokey
Jack Kehler ... Marty
John Turturro ... Jesus Quintana

Al�nt�: Beyazperde

Eklenmi� �nizlemeler

En sinir bozucu �lke �ngiltere

Dave — Sat, 10 May 2008 13:19:03 GMT

�ngiltere’de, 4 �ngiliz seyyah taraf�ndan haz�rlanan ‘Rough Guide to England’ adl� rehbere g�re, �ngiltere d�nyan�n en sinir bozucu �lkesi. �ngiliz toplumun son y�llarda artan i�kiye olan d��k�l�� ve reality showlara g�sterdi�i ilgi, �lkeyi bir anda sinir bozucu �lkeler s�ralamas�nda en �ste yerle�tirdi.

Halk�n �nl�lerin hayat hikayelerine, evcil hayvanlara, be� �ay�na ve Radyo 4 dinlemeye olan d��k�nl�klerinin vurguland�� kitaba g�re, �ngiltere’yi ziyaret edenlerin �lkeyi ve halk� anlamalar� olanaks�z. D�nyan�n her yerinde yay�mlanmaya ba�layan ‘Rough Guide to England’ adl� kitap, �ngiltere ve halk�n�n gizli kalm�� ve hi� kimsenin anlay�p tarif edemeyece�i y�nlerine dikkati �ekiyor.

4 �ngiliz seyyah taraf�ndan yaz�lan kitaptaki iddialara g�re, �ngiltere kadar ‘kozmopolit’, ‘kendini be�enmi�’, ‘sinir bozucu’ bir �lke daha yok. �ngiltere’yi yerden yere vuran kitaba g�re ayr�ca, gazete ba�l�klar�na bak�ld��nda halk�n her ge�en g�n daha fazla �i�manlad��, daha fazla alkol kulland�� ve ‘reality show’lara olan d��k�nl�klerinin artt��na dikkat �ekiliyor.

Ayr�ca rehber, kimlik sava�� veren �lkenin ba�kent Londra’da meydana gelen bombal� sald�r� ve Irak sava��ndan sonra korku i�inde ya�ayan bir toplum haline geldi�ini de iddia ediyor.

Yay�mlan�r yay�mlanmaz b�y�k ilgi g�ren rehber, �ngiltere’yi ‘�ok g�zel bir ada ama bir o kadar sinir bozucu’ olarak nitelendiriyor. Kitap ayr�ca, �lkenin d��ar�dan g�r�nen s�zde zenginli�ine ra�men zengin ile fakir aras�ndaki u�urumun her ge�en g�n artt��n� halk aras�nda depresyon ila�lar�n�n kullan�m�n art��na dikkati �ekiyor.

'En sinir bozucu �lke' se�ildi - H�rriyet

Tim Burton

Dairuin — Fri, 09 May 2008 20:38:39 GMT

Timothy William Burton, 1958 do�umlu, Amerikal� y�netmen, yazar ve kendine �zg� stilin yarat�c�s�. �zellikle stop-motion (fotograf karelerinin ardarda g�sterilmesi) tekni�iyle �ekti�i animasyon filmlerindeki, insans� �zelliklerini yitirmemi�, abart� karakterleriyle tan�nan �nl� y�netmenin baz� filmleri ; "Beetlejuice" (1988) , "Edward Scissorhands" (1990) ve "Nightmare Before Christmas"(1993).

Tim Burton, 25 A�ustos 1958 y�l�nda, Bill Burton ve Jean Erickson'�n ilk o�ullar� olarak d�nyaya geldi. Hayal g�c�n�n geni�li�i �ocuklu�una kadar dayanan Burton, ev ve okul ya�ant�s�n� g�� buldu�undan, g�nl�k hayat�n ger�ekli�inden, korku filmleri ve d��k b�t�eli filmler izleyerek ka�t�. D��k b�t�eli korku filmlerindeki rolleriyle me�hur,Vincent Price ismi, Burton'�n ilerideki kariyerine olduk�a etki edecek olan �nemli bir sinema fig�r�yd�.

Lise y�llar�nda California Institute of the Arts'a girmek �zere bir Disney bursu kazand�. 3 y�l s�reyle animasyon e�itimi ald�ktan sonra, animat�r ��ra�� olarak Walt Disney St�dyolar�na girmeyi ba�ard�. Projesinde �al��t�� ilk film bir Ralph Bakshi uyarlamas� olan "The Lord of the Rings" idi ancak yap�mda ad� ge�medi. Sonras�nda, o zamanlarda �ok da istemedi�i bir y�nde; "The Fox and the Hound" i�in �izimler yapt�. Film karakterlerinin genel sevimli yap�s�n�n d��nda olmas� nedeniyle Burton'�n �izimleri Disney taraf�ndan reddedildi. Tim Burton, Disney'de bulundu�u g�nlerde pek mutlu de�ildi ancak ileride �nl� olacak "Nightmare Before Chrismas"'�n temelini olu�turan �iir ve il�strasyonlar�n� burada oldu�u d�nemde yapt�.

1982 y�l�nda, Burton, ilk 6 dakikal�k stop-motion filmini, kendisini Vincent Price olarak hayal eden k��k bir �ocuk hakk�nda yapt�. Bunu Barret Oliver, Daniel Stern ve Shelley Duvall'�n rol ald�� "Frankenweenie"(1984) adl� k�sa film takip etti. Siyah-beyaz �ekilen ve James Whale'in "Frankenstein"�ndan ilham al�narak yap�lan bu film, bir araba kazas�nda �ld�kten sonra onu yeniden canland�ran bir �ocuk hakk�ndayd�. Festivallerde �vg� kazanmas�na ra�men, Disney bu filmi, �ocuklar i�in fazlas�yla korkutucu bularak, rafa kald�rd�. Ancak 1992 y�l�nda video olarak g�sterime sunuldu.

Filmlerinin hen�z geni� bir kitleye g�sterime sunulmamas�na ra�men, Burton, film end�strisinin dikkatini �ekmeyi ba�ard�. Akt�r ve yap�mc� Griffin Dunne, Burton'a, "After Hours" adl� komedi filmini �ekmesi i�in yakla�t��nda; "The Last Temptation of the Christ"'�n �ekimlerinde maddi s�k�nt� ya�ayan Martin Scorsese'in bu filme ilgi g�stermesi nedeniyle, Burton kendi iste�iyle projeden �ekilmeye karar verdi.

�nl� y�netmen, �ok ge�meden, 7 milyon dolarl�k bir b�t�eyle "Pee-Wee's Big Adventure" (1985) adl� filmi �ekti ve 40 milyon dolar�n �zerinde bir has�lat yapt�. Oingo Boingo adl� m�zik grubunun hayranlar�ndan biri olan Burton, bu grubun �ark� s�z� yazar� ve vokalisti olan Danny Elfman'a bu filmin m�ziklerini yapmay� teklif etti. O zamandan beri, "Ed Wood"(1994) d��ndaki t�m Burton filmlerinde birlikte �al��t�lar.

"Alfred Hitchcock Presents" ve Shelley Duvall'�n "Faerie Tale Theatre" gibi televizyon dizilerini y�nettikten sonra, Burton, s�radaki b�y�k projeyi kabul etti. Evleri garip bir aile taraf�ndan istila edilen, �l�mden sonra ya�amla ba�a ��kmaya �al��an gen� bir �iftin anlat�ld�� ola�and�� komedi, "Beetlejuice" adl� filmi 1988 y�l�nda �ekti. Alec Baldwin, Geena Davis ve Micheal Keaton'�n ba�rollerini payla�t�� bu film, 80 milyon dolar�n �zerinde has�lat yapt� ve en iyi makyaj dal�nda Oscar'� ald�.

Tim Burton'�n d��k b�t�elerle, b�y�k filmler yaratabiliyor olmas�, yap�mc�lar� etkiledi ve ilk b�y�k b�t�eli film projesi Batman'i 1989'da kabul etti. Londra tabanl� bu mega-b�t�eli yap�m, ba�ta oyuncu se�imleri olmak �zere yap�mc�larla bir �ok problem ya�anarak �ekildi. Burton, ortalama fiziki g�r�n�m�ne, aksiyon filmlerindeki deneyimsizli�ine ve komedi filmlerindeki �n�ne bakmaks�z�n, �nceki filminden Michael Keaton'� Batman rol� i�in uygun g�r�rken, bu se�im b�y�k tart��malara yol a�t�. Sonunda; su�lular� korkutmak i�in iri bir yarasa kost�m� giyen adam�n, ger�ekte yap�l� olmas�n�n sa�ma oldu�unu savunan Tim Burton kazand�. Batman hayranlar�ndan tepki g�rece�ine inan�lmas�na ra�men, sonu� muhte�emdi. "Joker" karakteri i�in Jack Nicholson'� se�mesi de ayr�ca, normalde bir s�per kahraman filmine ilgi g�stermeyecek yeti�kin kesimin de etkilenmesini sa�lad�. 1989'da film g�sterime girdi�inde o zamana dek yap�lm�� en iyi pazarlama ve sat�� kampanyas�yla birlikte Batman, Amerika'da 250 milyon dolar ve d�nya �ap�nda 400 milyon dolar�n �st�nde has�lat yapt�. �etin g�r�n�m� ve psikolojik derinli�iyle Batman filmi, gelece�in s�per-kahraman filmlerine de Superman tarz�n�n �tesinde bir yol a�t�.

1989 y�l�nda Alman sanat��, Lena Gieseke ile evlenen Tim Burton, "Batman Returns"�n �ekimlerinden k�sa bir s�re sonra bo�and�.

1990 y�l�nda, Burton, Johnny Depp ile i�birli�inin ba�lad��; Caroline Thompson ile beraber yazd�� senaryoyu,"Edward Scissorhands"'i y�netti. Jonny Depp,Edward rol�nde, ya�l� bir mucitin �l�m�yle yar�m kalan, insan g�r�n�m�ne ra�men, mucitinin ani �l�m�yle elleri makas olarak kalm�� bir genci canland�rd�. Florida'da �ekilen filmin b�nliy� seti, Burton'�n �ocuklu�unu ge�irdi�i, Burbank'a benzetilerek, Edward'�n bir bak�ma Tim oldu�u iddia edildi.

Sonras�nda, Burton, ilk Batman ba�ar�s�n�n ard�ndan, t�m kontrol�n kendisinde olmas� ko�uluyla, Warner Bros ile "Batman Returns"(1992) i�in anla�t�. Batman rol� yine Keaton'a verildi ancak bu defa kar��s�ndaki d��manlar, Danny De Vito(Penguin), Michelle Pfeiffer(Catwoman) ve Christopher Walken idi. �ocuklar i�in fazla korkutucu bulunan filmde, izleyiciler dahi seksilik unsurunun fazlal��ndan rahats�z olup, kedi-kad�n�n kost�m�n�n feti� bir yakla��mla dizayn edildi�ini d��nd�ler. Ele�tirmenlerden baz�lar�, Batman'i gere�inden fazla d��man�n buland�rd��n� iddia ederken, film, gi�ede de beklenenin alt�nda i� yapt�. 160 milyon dolar has�lat, ba�ar�s�zl�k say�lmazd� ancak Burton, bu filmle beraber Batman serisine kendi ad�na son verdi. Sonradan, yap�mc�l��n� �stlendi�i "Batman Forever"(1995) i�inse, " kafan g�zelken yapt�rd��n d�vme gibi " dedi.

1993 y�l�nda, yazarl��n� ve yap�mc�l��n� �stlendi�i ancak zamanlama problemi nedeniyle y�netmenli�ini kendisinin yapamad�� "The Nightmare Before Chrismas"'� �ekti. Y�netmen koltu�unda Henry Selick'in oturdu�u film, Michael McDowell ve Caroline Thompson taraf�ndan, Burton'�n orjinal hikayesine, d�nyas�na ve karakterlerine ba�l� kalarak yeniden kaleme al�nd�. Bir sonraki filmi, "Ed Wood"(1994), yay�nland�� d�nemdeki tan�t�m ba�ar�s�zl��na ra�men, ele�tirmenler taraf�ndan iyi kar��land� ve Ed Wood Jr. filmlerine halk�n ilgisini yeniden canland�rarak g�zle g�r�l�r bir hayran kitlesi olu�turdu. "The Nightmare Before Christmas" yap�m� s�ras�nda harcad�� st�n yarat�c� �aba nedeniyle Danny Elfman "Ed Wood" projesini reddedince, g�rev "Howard Shore"'a verildi.

Elfman ve Burton, "Mars Attacks!" i�in 1996 y�l�nda tekrar biraraya geldiler. Bu film, 1950'lerin bilim kurgu filmlerine g�ndermeler yaparken, "Independence Day" gibi �nl� bilim-kurgular� hicvetti. Jack Nicholson, Pierce Brosnan, Michael J. Fox, Sarah Jessica Parker ve Rod Steiger gibi bir kadroya sahip olmas�na ra�men, ele�tirmenlerce ac�mas�zca ele�tirildi ve yerli seyirci taraf�ndan ilgi g�rmedi. Ancak yurtd��nda olduk�a be�enilen bu film, sonras�nda televizyondaki g�sterimlerinde ve DVD sat��lar�nda istenilen ilgiyi toplamay� ba�ard�.

1999 sonbahar�nda "Sleepy Hollow" g��l� kadrosuyla Burton'�n elinden vizyona girdi. Johnny Depp, Michael Gough, Jeffrey Jones, Christopher Walken ve Christina Ricci'nin bir araya geldi�i film, genelde ele�tirmenlerden olumlu yan�t ald� ve Elfman'�n da yard�m�yla yarat�lan Gothic atmosfer sayesinde Best Art Direction dal�nda Oscar'� ald�. Gi�e ba�ar�s�na da sahip bu film Burton i�in de bir d�n�m noktas� oldu. �zel hayat�ndaki de�i�ikliklerle beraber, Burton, bir sonraki proje i�in stilini de de�i�tirerek "Planet of the Apes"'i (2001) �ekti. A��l�� haftas�nda yapt�� 68 milyon dolarl�k has�latla Planet of the Apes tan�t�m ba�ar�s� olsa da, ele�tirmenler taraf�ndan ac�mas�zca ele�tirilmekten kurtulamayarak, orjinalinin �ok alt�nda g�z�yle bak�ld�. Film, Burton'�n stilinden �yle uzakt� ki, filmin ger�ekten Burton'�n m� yoksa �nl� y�netmenin sadece istenileni yapan "kiral�k bir silah" m� oldu�u y�n�nde tart��malara yol a�t�. Burton filmin �ekimleri s�ras�nda st�dyo ile ciddi anla�mazl�klar ya�ad� ve hatta bu anla�mazl�klar, bir g�n seti terk etmesine kadar vard�.

Burton film kariyerine �� de "Best Animated Feature Film" dal�nda Oscar'a aday g�sterilen; "Big Fish"(2003), "Charlie and the Chocolate Factory(2005) ve Corpse Bride(2005) ile devam etti. Film yap�mlar�na ek olarak "The Melancholy Death of Oyster Boy and Other Stories" ad�nda, hayat�n d��ndaki karakterlerden olu�an bir de kitap yazd�.

1992'den 2001'e kadar Lisa Marie adl� manken ve oyuncuyla ni�anl� kalan Burton, 2001 y�l�ndan beri oyuncu Helena Bonham Carter ile birlikte Londra'da ya��yor. 2003 Kas�m ay�nda d�nyaya gelen, Billy-Ray Burton ad�nda bir o�ullar� var.

Eklenmi� �nizlemeler

Zeitgeist: The Movie

Sound_Of_Silence — Fri, 09 May 2008 18:10:12 GMT

Y�netmen: Peter Joseph
Yazar: Peter Joseph
Genre: Belgesel, tarih, sava�
S�re: 118 dk
Y�l: 2007

Film hakk�nda T�rk�e kaynaklarda bir�ey bulamad��m i�in genel olarak kendi fikirlerimi yazay�m. Film �� b�l�mden olu�uyor.

�lk b�l�mde genel olarak Hristiyanl�k ve di�er dinlerle ili�kisi, dinlerin k�keni ve mitolojiye de�iniliyor.

�kinci b�l�m 11Eyl�l ile ilgili. Bildiklerinizine ba�ka bilgilerler de ekleyerek olay de�erlendirmesi yap�l�yor.

��nc� b�l�m ise amerikan ordusu, ama�lar�, merkez bankalar�n�n as�l konumlar� ve ilerde ya�am�m�z�n ne olaca�� zerine bir teori ile bitiyor.

Genel olarak bildiklerinizin yahut d��n�p de belgelemedi�iniz �eylerin belgelerini �ne s�ren bir belgesel diyebiliriz. Amerika �zerine bir film gibi g�z�kse de asl�nda t�m d�nyaya uyarlanabilecek bir film, zaten seyrederken b�yle alg�lan�yor diye d��n�yorum.Herkese tavsiye ediyorum, benim gayet ho�uma gitti..

Filmi internette kendi sitesinden indirebiliyorsunuz. {Ortada torrent linki var.} �ndirmek i�in

Ayr�ca seyrede de biliyorsunuz sitesinden ama k��c�k ekrandan seyretmeyi tavsiye etmem ve filmin tamam� var m� bilmiyorum. Son 10dks� eksik olabilir. Seyretmek i�in

�u anda youtube olmad�� i�in trailer linki olarak da �unu verebilirim: Zeitgeist - Google Video

Eklenmi� �nizlemeler

Lale Festivali bitti, laleler talan edildi

kontrast — Fri, 09 May 2008 10:33:06 GMT

DHA - KOCAEL� - �stanbul'la ba�layan 'lale modas�' di�er kentleri de renklendirirken, Kocaeli'deki �i�ekler kapan�n elinde kald�. 1'inci Lale Festivali, �i�eklerin k�k�nden s�k�lmesiyle sona erdi.

Kocaeli B�y�k�ehir Belediyesi'nin ge�en y�l ba�latt�� lale ekimi bu y�l da devam etti. �l geneline ekilen 2 milyon lale so�an� �i�ek a�t�. B�y�k�ehir Belediyesi de Seka Park alan�nda 1'inci Lale Festivali'ni ger�ekle�tirdi. Lale Festivali'nde en iyi lale yar��mas� yap�ld�. Dereceye giren lale yeti�tiricileri plaket ve parayla �d�llendirildi. Festivalde sahne alan G�khan �zen ise geceye kat�lanlar� e�lendirdi.

Vazolara �i�ek ��kt�
Lale Festivali'nin sona ermesiyle konser alan�ndan da��lmaya ba�layan vatanda�lar laleleri talan etti. Baz�lar� ellerinde demet demet lalelerle evlerinin yolunu tuttu.

kaynak

Biz geyi�ini yap�yorduk yaln�zca :mal: Ne �ok kocaelili takip�isi varm�� sitenin :haha:

Hulki Saner

Dairuin — Fri, 09 May 2008 08:46:59 GMT

Hulki Saner (do�um 1921 �stanbul - �l�m 2005) Senarist , y�netmen , film yap�mc�si , s�z yazar�, besteci.

�stanbul’da 1921 y�l�nda do�an Hulki Saner, kimya fak�ltesinden mezun olduktan sonra 1944’te ABD’ye giderek kimya ve m�zik e�itimi ald�. 1952’de �stanbul Operas�’na giren ve bas-bariton olarak Tosca’’ operas�yla ba�role ��kan Saner, �stanbul Radyosu’nda Melodi Kervan�’’ adl� program� haz�rlad�. Caz Toplulu�u ad�yla bir ekip olu�turduktan sonra 1956 y�l�nda fon m�zikleri haz�rlayarak sinemaya ad�m att�. Ayn� y�l kendi ad�na film �irketi kurup yap�mc�l��a, 1958 y�l�nda ise y�netmenli�e ba�layan Saner, Sadri Al��k’�n ba�rol�nde oynad�� ‘Turist �mer’ dizisiyle �n yapt�. Emel Say�n, Erol B�y�kbur� gibi �ark�c�lar�n ba�rol oynad�� filmlere de y�netmen olarak imza atan Saner, bir s�re plak yap�mc�l�� ve besteler yapt�, �ark� s�z� yazd�. 1990’l� y�llarda TV dizileri i�in m�zik haz�rlayan Saner, SESAM ba�kanl�� g�revinde de bulundu.

Sadri Al��k’�n ba�rol oynad�� "Turist �mer" serisi filmler ile b�y�k ba�ar� kazand�.

Eklenmi� �nizlemeler

Nikolay Vasilyevi� Gogol

mandragora — Fri, 09 May 2008 07:29:21 GMT

Rus yazar
Do�umu
31 Mart 1809
Ukrayna
�l�m�
4 Mart 1852
Moskova

Nikolay Vasilyevi� Gogol (Rus�a: Николай Васильевич Гоголь) (31 Mart, 1809 - 4 Mart, 1852) ger�ek�i Rus roman ve oyun yazar�. En iyi bilinen eseri �l� Canlar'd�r.

Gogol orta halli toprak sahibi bir ailenin �ocu�u olarak Ukrayna’da Soro�inski K�y�’nde d�nyaya gelir. Gogol’un �ocuklu�u k�y hayat� ile ve yo�un Kazak k�lt�r� etkisi’nde ge�er. Bu hayat�n etkisi ileride yazaca�� eserlere de yans�yacakt�r. Gogol gen�lik y�llar�nda �iire ve edebiyata ilgi duyar. 1828’de Petersburg’a gider. Orada memur olmay� ve bir �ekilde ge�inmeyi umar ancak i�ler umdu�u gibi gitmez. Gogol Petersburg’dan Almanya’ya gider ancak orada da paras� bitene kadar kalabilir. Tekrar Petersburg’a d�n�p i� arayan Gogol bu sefer �ok d��k bir maa�la da olsa devlet memuru olarak �al��maya ba�lar. Bu g�revden de bir sene sonra ayr�l�r.
Yazar�n Hayat�
Gogol, 1836’da Pu�kin’in ��kard�� Sovremennik adl� dergide, yergili �yk�lerinin en ne�elilerinden biri olan Araba’y� ve e�lenceli ve i�neleyici bir �sl�pla yaz�lm�� ger�ek�st�c� �yk�s� Burun’u yay�nlar. Yazar yaz�n sanat�nda b�y�k �l��de Pu�kin’in etkisi alt�ndad�r. �yle ki onun ele�tirileri ve telkinleri olmadan yazamayaca��n� d��n�r. Yazar�n Pu�kin’le olan arkada�l��, onu ald�� ac�mas�z ele�tirilerden de koruyan en b�y�k g��t�r.

Gogol’un ilk ciddi ve dikkat �eken eserleri Ukrayna hayat� ile, halk deyi�leri ile s�sl� halk hikayeleridir. Gogol 1831 – 1832 y�llar�nda yazd�� bu hikayeleri Dilanka Yak�nlar�ndaki �iftlikte Ak�am Toplant�lar� adl� kitapta toplar. Bu �yk�ler Rus edebiyat d�nyas�nda Gogol’un bir anda parlamas�na yol a�ar. 1835 y�l�nda Mirgorod ve Arabeski adl� eserlerini de yay�mlad�. Bu kitaplar�nda da halk hikayeleri, �zellikle Kazak ge�mi�i i�lenmi�tir
Hikayelerinde G�nl�k hayat� ve baya�� ki�ilikleri zaman zaman mizahi zaman zaman �fkeye varan bir �ekilde yeriyordu. Eski Zaman Beyleri, Arabeski bu yergi kitaplar�n�n ilkleridir. Arabeski kitab�ndaki hikayelerinden biri olan Bir Delinin Hat�ra Defteri bir memurun rutin hayat�n� ve i�i y�z�nden nas�l s�k�ld��n� anlat�r. Hikayenin sonunda memur ak�l hastanesine yat�r�l�r. Portre adl� eseri ise d�nyan�n k�t�l�klerden kurtulamayaca�� vugusu ile sonlan�r.

B�y�k komedisi M�fetti� adl� eseri ile b�rokrasiyi alay derecesinde yeren Gogol eserinin sahnelenmesi ile t�m �im�ekleri �zerine �eker. Tepkiler y�z�nden Rusya’dan ayr�lmak zorunda kal�r. Roma’da Pu�kin’in tavsiyesi ile en b�y�k eseri olan �l� Canlar’� yazarken Pu�kin’in �ld�� haberini al�r. Bu haber onun i�in “Rusya’dan gelebilecek en k�t� haber”dir. O zamana kadar Pu�kin’i d��nmeden dikkate almadan hi�bir �ey yazmayan Gogol i�in bu haber ger�ekten bir y�k�m olmu�tur. Pu�kin’in �l�m�n�n y�k�c� etkisine kar��n 1842 y�l�nda iki �nemli eseri olan �l� Canlar’�n 1. cildi ve uzun hikayesi Palto’yu bitirir ve yay�nlar. �l� Canlar d�nemin Rusya’s�n�n ��r�m��l��n� ger�ek�i bir bi�imde g�zler �n�ne sererken Palto’da s�radan insanlar�n ya�ad�klar� ac�lar, maaruz kald�klar� haks�zl�klar, ve ya�ad�klar� yoksulluk t�m ger�eklikleriyle, okuyucuyu sarsacak bir ustal�kla g�zler �n�ne serilmektedir. Bu eser de d�nemin en b�y�k eserlerinden biri olarak nitelendirilecektir. Rus edebiyat�na s�radan insanlar�n ger�ek�i bir giri�i olarak da nitelendirilebilir Palto. �yle ki Dostoyevski hikayeye hitaben “Hepimiz Gogol’un Palto’sundan ��kt�k.” diyecektir. Ancak �yk� yay�nlamas� ile soylu kesimin tepkisini tekrar Gogol �zerine �eker. D�nem ayd�nlar �zerinde b�y�k bask�lar�n uyguland�� karanl�k I.Nikola d�nemidir. Gogol d�zen savunucular� taraf�ndan Rus insan�n� a�a��lamakla onun k�t� y�nlerini g�stermekle, halk�na ihanetle su�lan�r. Ancak onun yapmak istedi�i halk�n� a�a��lamak de�il onu bu hale sokan yozla�m�� d�zeni t�m ger�ekli�i ile g�zler �n�ne sermektir. Maruz kald�� bu su�lamalar yazar�n ruhsal sa�l��na da ciddi zararlar vermi�tir.

Son Y�llar� ve �l�m�
Pu�kin’in �l�m�nden sonra Gogol’un pop�laritesi daha da da artar. Bu ilgi Gogol’da bir �nc�l�k hissi yarat�r ve kendine toplumu de�i�tirmek, insanlara yol g�stermek gibi misyonlar edinir. Bu d�nemde eski yarat�c�l��n� kaybetti�i s�ylenebilir. Dine kar�� ilgisi artar ve daha �nce ele�tirdi�i kiliseyi dahi �vmeye ba�lar. Bu davran�� hayranlar�n�n tepkisini �eker ancak o bu tepkilere dinsel yorumlar katar ve Tanr�’n�n g�nl�n� almak i�in ona daha da yak�nla��r. 1848’de kutsal topraklar� ziyaret etmek i�in Filistin'e gider. Moskova’ya geri d�nen Gogol orada Matvey Konstantinovski adl� gerici bir rahibin etkisi ile 1852 y�l�nda �l� Canlar roman�n�n ikinci b�l�m�n�n el yazmalar�n� yakarak imha eder. Bu davran��ndan 10 g�n sonra 43 ya��nda Moskova’da �l�r.

Gogol'�n tamamlayamad�� sadece taslaklar�n� kaleme ald�� D�rd�nc� Dereceden St.Vladimir Ni�an� adl� oyunu �l�m�nden sonra Sasa Preis tamamlanm��t�r.
Nikolay Vasilyeviç Gogol - Vikipedi

�l� canlar kitab� ba�lang�� olarak m�kemmel giderken sonlara do�ru s�kmaya ba�l�yor... Pu�kinin etkisi �ok a��k hissediliyor.Bir delinin hat�ra defteri en ba�ar�l� kitab�...

Jim Jarmusch

Dairuin — Fri, 09 May 2008 00:42:54 GMT

Amerikal� ba��ms�z film y�netmeni. Ger�ek ad� James R. Jarmusch’tur. Amerikay� Amerikan olmayan bir bak�� a��s�yla anlatmay� ba�arm�� bir y�netmendir ve ba��ms�z sinema i�in d�n�m noktas� olan filmleriyle tan�nmaktad�r. Hollywood kli�elerini k�ran yap�mlar�yla hayranl�k uyand�rm�� ve bir�ok ba��ms�z sinemac�ya ilham vermi�tir. Stranger Than Paradise, Mystery Train ve Dead Man �nemli filmlerindendir. Fatih Ak�n’�n en sevdi�i y�netmendir.

22 Ocak 1953’te Akron, Ohio, Amerika’da d�nyaya geldi. Ann Jarmusch ve Tom Jarmusch’un abileriydi. K��k ya�lar�ndayken yazar olmak isteyen Jarmusch, 1971’de New York’a ta��nd�. Columbia University’de Amerikan literat�r� e�itimi almaya ba�lad�. Ancak mezun olmas�na bir d�nem kala Frans�z edebiyat� okumak i�in bir y�ll��na Paris’e gitti. O d�nemde d�nyan�n d�rt bir yan�ndan farkl� filmleri izleme f�rsat� buldu�u i�in s�k s�k Cin�math�que isimli sinemaya gidiyordu. Daha sonra New York’a geri d�nen Jarmusch Del-Byzanteens isimli m�zik grubuna kat�ld�. Ne yapmak istedi�ine karar vermesi uzun zaman ald�. Sonunda New York University’ye sinema b�l�m�nde okumak i�in ba�vurdu. E�itimden memnun kalmayan ve bu durumu daha sonra yapaca�� bir a��klamada “Bana ��rettikleri �eylerin bir �o�unu bilmemeliydim.” �eklinde ifade eden Jarmusch i�in efsanevi film yap�mc�lar� Nicholas Ray ve Tom DiCillo tan��mas� b�y�k �ans oldu.

Okulu b�rakma karar� alan ve ald�� bursun tamam�n� ilk filmi Permanent Vacation’da kullanan Jarmusch, Ray ve DiCillo’dan sinematografi konusunda destek ald�. Filmde asistan y�netiminden sorumlu Sara Driver’la kar��la�mas� Jarmusch i�in hayat�n�n d�n�m noktalar�ndan biri oldu. Zira y�netmen 20 y�l boyunca Driver’la hayat�n� payla�acakt�. Driver ayn� zamanda Jarmusch’un Stranger Than Paradise, Mystery Train ve Permanent Vacation filmlerinde oyunculuk da yapt�.

Permanent Vacation’�, Stranger Than Paradise takip etti ve hayal k�r�kl��na u�ram�� 3 gencin New York’tan Cleveland’a yapt�klar� garip yolculu�u anlatan bu film, tipik Hollywood kli�elerini k�rd� ve modern ba��ms�z sinema i�in d�n�m noktas� oldu. Bir�ok film festivalinden �d�l alan film, Jarmusch’a Cannes’da alt�n kamera �d�l�n� kazand�rd�.

1986’da daha sonra Hayat G�zeldir’le oskar� kucaklayacak Roberto Benigni’nin senaryosunu yazd�� ve ba�rolde oynad�� Coffee and Cigarettes’i izleyiciyle bulu�turdu. Alt� dakikal�k film Saturday Night Live’da g�sterildi.

Ayn� y�l komedi ve drama t�r�nde bir ironiyle sinemaseverleri �a��rtan Jarmusch, Tom Waits, Roberto Benigni ve Ellen Barkin’li oyuncu kadrosunu bir araya getirerek Down by Law’� �ekti. Film �e�itli film festivallerinde d�rt �d�l kazand�.

1989’da bir tekrar film niteli�inde olan Coffee and Cigarettes II : Memphis Version’da Steve Buscemi ile birlikte �al��t�. Ayn� y�l Memphis Otel’le ve Elvis Presley’le ba�lant�l� �� farkl� hikayeyi kurgulad�� Mystery Train’i �ekti.

1991’de Winona Ryder’�n ba�rolde oynad�� ve Independent Spirit Awards’ta en iyi sinematografi dal�nda �d�l� kucaklayan Night on Earth i�in kamera arkas�ndayd�. Taksiler ekseninde d�nyan�n de�i�ik �ehirlerinde ayn� anda meydana gelen be� farkl� hikayeyi kesi�tirdi�i film, Quentin Tarantino’nun Pulp Fiction filminin m�jdecisi gibiydi.

Jarmusch, 1993’te daha �nce ilk ikisini kameraya ald�� Coffee and Cigarettes’�n ��nc�s� i�in �al��maya ba�lad�. ��nc� film Coffee and Cigarettes: Somewhere in California ad�n� ta��yordu ve Tom Waits, Iggy Pop gibi usta m�zisyenler ba�rolleri payla��yordu. Y�netmen daha �nce di�er b�l�mlerini k�sa k�sa �ekti�i t�m filmleri Coffee and Cigarettes’de biraraya getirdi. T�m serilerin yer ald�� filmde ekstralar da vard� ve The White Stripes’tan Jack ve Meg, Cate Blanchett, Bill Murray, Steve Coogan ve Alfred Molina da oyuncu kadrosuna dahil olmu�lard�.

Y�netmen daha sonralar� farkl� bir projesini hayata ge�irdi: Sons of Lee Marvin. Kurdu�a gruba sanat �evresinden bir�ok �nl� kat�ld�. Bunlar aras�nda daha �nceki filmlerinde beraber �al��t�� m�zisyenler Tom Waits ve Iggy Pop’un yan� s�ra, Richard Bose, Nick Cave, Thurston Moore, Mickey Rourke ve Neil Young da vard�. Gruba �ye olman�n bir tek ko�ulu vard�. O da fiziksel olarak �nl� akt�r Lee Marvin’e benzemekti. Dolay�s�yla kad�nlar �ye olam�yordu. S�k s�k bir araya gelip Lee Marvin filmlerini izliyorlard�. Ancak Lee Marvin’in ger�ek o�lu bir g�n barda tesad�fen rastlad�� Tom Waits’e grubun varl��ndan rahats�z oldu�unu a��klad�.

1995’te, 19.y�zy�lda ge�en, ba�rollerinde Johnny Depp ve Gary Farmer’�n oynad�� Dead Man i�in kamera arkas�ndayd�. Film sinema ele�tirmenlerince acid-western, anti-western ve pop-western �eklinde de�erlendirildi ve yine �zg�n bir kimlik kazand�.

1997’de Neil Young’�n Crazy Horse ile ��kt�� konser turunu filme ald�� “Year of the Horse” belgeselini �ekti.

Ghost Dog: The Way of the Samurai (1999), Ten Minutes Older: The Trumpet (2002) filmlerinden sonra son olarak 2005’te Broken Flowers i�in kamera arkas�na ge�en Jarmusch, Bill Murray’le birlikte �al��t�� bu filmle Cannes’da j�ri �zel �d�l�n� kazanm��t�r.

Ludvig Hertzberg’�n y�netmenle yapt�� r�portajlar�n� kitapla�t�rd�� Jim Jarmusch: Interviews’da, Jarmusch sinemas�yla ilgili �u a��klamay� yapm��t�r.

Ben �nce bir hik�ye tasarlay�p yazmak, onu senaryo haline getirmek ve sonra o senaryoya uygun oyuncular se�mek yerine, �nce karakterlere kafa yormaya ba�lay�p, daha sonra onlar hakk�nda bir hik�ye kurmay� ve yazmay� seviyorum. Hatta, bir vesileyle tan�m�� oldu�um karakterlere uygun roller d��nmeyi daha �ok seviyorum. Zaten bu y�zden, i�e karakterleri belirleyerek yola koyuldu�umdan, diyalog ve hik�ye taslaklar� kaleme almak benim i�in �ok daha kolay oluyor. Yine de �nceden yazd��m metindeki hi�bir �eyi kesin saym�yorum. Oyuncularla prova yaparken hem do�a�lamaya geni� bir alan tan�yorum, hem de oyuncularla etkile�im s�recinde karakterlerim kendilerine ba�ka yollar �izebiliyor. Dolay�s�yla, hik�ye de s�re� i�erisinde k�kten de�i�ebiliyor. Hik�yesini b�yle kurdu�um bir filmi �ektikten sonra da bir daha geri d�n�p ona bakm�yorum. Film kendi yolunda gidiyor...

Eklenmi� �nizlemeler

Bu diziyi hat�rlayan beri gelsin

Thunderpeak — Thu, 08 May 2008 19:49:32 GMT

80lerin bir dizisiydi. Sar��n bir k�z, i�aret parmaklar�n�n u�lar�n� birbirine de�direrek zaman� durdurabiliyor ve ellerini ��rpt��nda her�ey eski haline d�n�yordu. K�z�n babas� bir uzayl�yd� ve k�z babas�yla kristal bir hedeh�d� yard�m�yla konu�uyordu. Bu diziyi hat�rlayan bilen varmola?

Daniel Defoe

Dairuin — Thu, 08 May 2008 13:21:42 GMT

Altm�� ya��nda, �ngiliz Edebiyat�nda, onu ilk sahih romanc� olarak kabul ettiren, Robinson Cruose'yu yazana kadar, bir t�ccar, ekonomist, gazeteci ve ajan olarak �al��m��t�r. 1695'e kadar Daniel Foe ismini kullanm��t�r. 1666'da "B�y�k Londra Yang�n�na" ve "vebas�na" tan�k olmu�tur. ��lg�n bir seyyah olan Defoe, Fransa, �spanya, Birle�ik Krall�klar�n alt�ndaki �lkeleri ve �telerini dola�m��, ve son nefesine kadar seyyah olarak kalm��t�r.

1671'de Dorking'te ilk temel e�itimini alm�� daha sonra Angilikan klisesinden ayr�l�p kendi yollar�n� �izen protestanlara ba�l�, Newington Green'de, Marton Muhalif Akademisi'ne kat�larak bir presbiteryen papaz� olma yolunda ilerlemi�tir.

Macerac� bir adam olan Defoe, 1685'te ��kan Monmouth D�k'� Ayaklanmas�nda �arp��m��, ve �� y�l sonra da Onur �htilali ad� alt�nda Orange'li William taraf�ndan y�r�t�len harekette, William'�n fanatik bir destek�isi olmu�tur. Ortal��n bu t�r ihtilal ve isyanlarla �alkand�� d�nemlerde Defoe, politik yaz�lar kaleme almaya ba�lar. �lk ve en �nemli nesir �al��malar�ndan birisi, "An Essay upon Projects" -Tasar�lar �zerine bir Deneme-(1697)'dir.

Defoe'nun ad� ��km�� ve ironik olan bir risalesi de "The Shortest Way with Dissenters" -Muhalif Olman�n Kestirme Yolu- (1702)'dir. Bu risale y�z�nden �nce meydanda boyunduru�a vurulur (pillory) ard�ndan Newgate Hapishanesine kapat�l�r. Tory papaz�(presbiteryen) Robert Harley'in araya girmesiyle serbest b�rak�lm��, akabinde on bir y�l boyunca gizli bir ajan ve politika gazetecisi olarak, Harley ve di�er presbiteryen papazlar i�in �al��m��t�r.

Bu y�llar zarf�nda, h�k�met taraftar� "The Review" -Ele�tiri-yi yazm��t�r.(1713)

Hayat� boyunca aktif rollerde oynam��, s�rekli saf de�i�tirmi�, bu sayede iyi bir ajan olmu�, ve bundan zevk alm��t�r. Yaz�lar�nda genellikle m�stear isim kullanm��, ba�ka ki�ilikler alt�nda kalem oynatm��t�r. �retken ve �ok y�nl� bir yazar olarak, be� y�z�n �zerinde kitap, risale ve gazetelerde, politika, su�, din, co�rafya, evlilik, pisikoloji ve metafizik �zerine bir �ok yaz� kaleme alm��t�r.

Kurgu t�r�ne hayat�n�n son d�nemlerinde y�nelmi� ve ilk roman� Robinson Crusoe'yu yazm��t�r. Kitap 1719'a kadar yay�nlanmam��t�r.

Moll Flanders ve A Journal of the Plague Year and Roxana, (Roxana ve Salg�n Y�l� G�ncesi), Robinson Crusoe'dan sonra gelen ba�l�ca eserleridir.

1731'de "beyin yorgunlu�undan" (a lethargy) �lm�� ve Londra'da Bunhill Tarlalar�na g�m�lm��t�r. [BREAK=Daniel Defoe ve Robinson Crusoe �st�ne]

“Today we love that tomorrow we hate; today we seek what tomorrow we shun; today we desire what tomorrow we fear; nay, even tremble at the apprehensions of.”*

Daniel Defoe: (1660-1731)
Altm�� ya��nda, onu �ngiliz Edebiyat�n�n ilk roman yazar� olarak kabul ettiren, Robinson Cruose’yu yazana kadar, bir

t�ccar, ekonomist, gazeteci ve ajan olarak �al��m��t�r. 1695′e kadar Daniel Foe ismini kullanm��t�r. 1666′da “B�y�k Londra Yang�n�na” ve “vebas�na” tan�k olmu�tur. ��lg�n bir seyyah olan Defoe, Fransa, �spanya, Birle�ik Krall��n(United Kingdom) alt�ndaki �lkeleri ve �telerini dola�m��, ve son nefesine kadar da macerac� bir seyyah olarak kalm��t�r.1671′de Dorking’te ilk temel e�itimini alm�� daha sonra Angilikan klisesinden ayr�l�p kendi yollar�n� �izen protestanlara ba�l�, Newington Green’de, Marton Muhalif Akademisi’ne kat�larak bir presbiteryen papaz� olma yolunda ilerlemi�tir.

Macerac� bir adam olan Defoe, 1685′te ��kan Monmouth D�k’� Ayaklanmas�nda �arp��m��, ve �� y�l sonra da Onur �htilali(Glorious Revolution) ad� alt�nda Orange’li William taraf�ndan y�r�t�len devrim hareketinde, William’�n fanatik bir destek�isi olmu�tur. Ortal��n bu t�r ihtilal ve isyanlarla �alkand�� d�nemlerde Defoe, politik yaz�lar kaleme almaya ba�lar. �lk ve en �nemli nesir �al��malar�ndan birisi, “An Essay upon Projects” -Tasar�lar �zerine bir Deneme-(1697)’dir.

Defoe’nun ad� ��km�� ve ironik olan bir risalesi de “The Shortest Way with Dissenters” -Muhalif Olman�n Kestirme Yolu- (1702)’dir. Bu risale y�z�nden �nce meydanda boyunduru�a vurulur (pillory) ard�ndan Londra’da, Newgate Hapishanesine kapat�l�r. Tory papaz�(presbiteryen) Robert Harley’in araya girmesiyle serbest b�rak�lm��, akabinde on bir y�l boyunca gizli bir ajan ve politika gazetecisi olarak, Harley ve di�er presbiteryen papazlar i�in �al��m��t�r.

Bu y�llar zarf�nda, h�k�met taraftar� “The Review” -Ele�tiri-yi yazm��t�r.(1713)

Hayat� boyunca aktif rollerde oynam��, s�rekli saf de�i�tirmi�, bu sayede iyi bir ajan olmu�, ve bu i�ten zevk alm��t�r. Yaz�lar�nda genellikle m�stear isim kullanm��, ba�ka ki�ilikler alt�nda kalem oynatm��t�r. �retken ve �ok y�nl� bir yazar olarak, be� y�z�n �zerinde kitap, risale ve gazetelerde, politika, su�, din, co�rafya, evlilik, pisikoloji ve metafizik �zerine bir �ok yaz� kaleme alm��t�r.

Kurgu t�r�ne hayat�n�n son d�nemlerinde y�nelmi� ve ilk roman� Robinson Crusoe’yu yazm��t�r. Kitap 1719′a kadar yay�nlanmam��t�r.

Moll Flanders ve A Journal of the Plague Year and Roxana, (Roxana ve Salg�n Y�l� G�ncesi), Robinson Crusoe’dan sonra gelen ba�l�ca eserleridir.

1731′de “beyin yorgunlu�undan” (a lethargy) �lm�� ve Londra’da Bunhill Tarlalar�na g�m�lm��t�r.

Robinson Crusoe

Robinson Crusoe, Defoe’nun altm�� ya��nda kaleme ald�� ilk roman�d�r. Ayn� zamanda yukar�da belirtti�imiz gibi �ngiliz Edebiyat�nda yaz�lan ilk roman olarak kabul edilir. Her ne kadar, 17. y�zy�l, Restorasyon D�neminin Dryden ile birlikte en iyi nesir yazar� olan John Bunyan(1628-1688)’in kaleme ald�� “The Pilgrim’s Progress”(Hac�’n�n Terakkisi) baz� ele�tirmen ve tarih�iler taraf�ndan yaz�lan ilk roman olarak kabul edilse de, ekseriyet Robinson Crusoe �zerinde mutab�kd�r. Bunyan’�n �al��mas� daha �ok gelecek �ngiliz Roman�n�n m�jdecisi olarak kabul edilmi�tir. Robinson Crusoe, yaz�lan ilk �ngiliz roman� olarak kabul edilmekle birlikte, Henry Fielding getirdi�i realist a��l�mla , �ngiliz roman�n�n babas� olarak kabul edilmi�tir.

G��l� bir hayal g�c�n�n �r�n� olarak, yay�nlan�r yay�nlanmaz �ok pop�ler bir kitap olan Robinson Crusoe, bu pop�lerli�ini h�l� korumaktad�r. Me�hur �ngiliz nesir yazar�, Charles Lamb, “Defoe’nun anlat�m tavr�nda, di�er roman ve romans yazarlar�n�n �tesinde bir do�all�k vard�r” der.

Daniel Defoe’nun Robinson Crusoe’yu yazarken ayn� zamanda kurgu janras�nda ilk defa �ngiliz S�m�rgecili�ine dolayl� yoldan g�nderme yapt��na de�inilir. Mesela k�le ve k�lecilik, Defoe’da �erir, erdem d��, immoral bir �ey olmak yerine, normal, do�ru bir �ey olarak kar��m�za ��kar. Roman kahraman� Robinson, adada yamyamlardan ya da caniballardan kurtard�� siyah yerliyi, (ki sonra onu Friday yani Cuma olarak adland�r�r) bir arkada�, bir dost de�il de bir k�le olarak se�er, Friday’in efendisi olur. Kendisinde do�u�tan b�yle bir erk hakk� g�rerek, siyah adam� dolayl� olarak kendisinden daha a�a�� g�rmesi ve k�le yapmas� �ngiliz mandalitesini bir projekt�r gibi yans�t�r.

Friday’in hayat�na girmesinden �nce Robinson, kendisini adan�n tek, mutlak efendisi olarak g�r�r, ve y�llar ge�tik�e bundan zevkte almaya ba�lar. Robinson’da h�kmetme ve y�netme duygusu �rt�k olarak feti�le�ir. Defoe’nun, Robinson’u ikinci gemi kazas� ger�ekle�meden �nce �e�itli maceralara s�r�klemesi ve episodlar halinde geli�en gerilimlerden sonra Brezilya sahillerinde belli bir s�re ikamet etmesi, ve orada t�t�n yeti�tirmeye ba�lamas�ndan k�sa bir s�re sonra, di�er �ift�ilere Afrika Sahillerine giderek, k�le avlamay� b�ylece k�sa s�rede daha h�zl� �retim yaparak, kestirmeden zengin olma teklifini sunar. Yani Defoe i�in k�le ticareti, insanlar�n hayat�na taarruz etme, illegal olarak �zg�rl�klerini ellerinden al�p topraklar�ndan, k�klerinden koparma �ok do�al, bat� insan� i�in �ok ola�an, s�radan bir �eydir. Bu da Daniel Defoe d��ncesinde �ngilizleri ve di�er avrupa insan�n�n karakterini yans�t�r. Zira Brezilya’da t�t�n ticareti yapanlar aras�nda, Speniardlar, Hollanda’l� ve di�er Avrupal� t�ccarlarda vard�r. Ve Robinson’un Afrika Sahillerinde k�le avlama teklifini onaylarlar.

Ayr�ca kendisinden �nce Christopher Marlowe ve William Shakespeare’in T�rkleri (T�rk bat� litarat�r�nde genellikle “M�sl�man Do�ulu” anlam�na gelir) k�t�lemesi gibi (T�rk ve T�rkl�k i�in bknz: Christopher Marlowe: Doctor Faustus, Shakespeare: Othello, v.s.) Defoe’da, Robinson Crusoe’da T�rk imaj�n� korsan olarak tekrar kar��m�za ��kar�r. T�rkler denizlerde bir korku tufan� yaratmakta ve Avrupal� gemiler i�in bir tehlike olu�turmaktad�r. Nitekim bir T�rk korsan gemisi taraf�ndan esir al�nan Robinson Crusoe, belli bir s�re korsanlar�n aras�nda ya�ar, i�lerinden ��kr�(Xury) ad�nda bir esirle dost olur ki Xury’de asl�nda bir T�rkt�r. Yani romanda T�rk, i�gal eden, ba�kalar�n�n hayat�na tecav�z eden, zorla ele ge�iren, emek sarfetmeyen, barbar olan, k�t� bir �eydir Defoe’ya g�re. Ama ayn� Defoe, yine kendi �aheseri Robinson Crusoe’da �ngiliz S�m�rgecili�ini, siyahlar� a�a��lamay�, Hristiyan ve bat�l� olmayanlar�, siyahlar� beyaz adamdan k��k g�rmeyi ve k�le ticaretini onaylarken do�al, hakl� bir �eyi yapt��na inan�r. Bunlar Defoe’da obsesivle�en(saplant�) �eylerdir.

Marxist Ele�tiri �s�l�n� izleyen ele�tirmenler i�in Robinson Crusoe s�rekli tart��lan bir kitap olmu�tur. �zellikle Robinson’un aday� sahiplenmesi, kendisini onun kral� olarak ilan etmesi, s�m�rgecili�e ye�il ��k yakmas�, �ngiliz s�m�rgecili�ini ilk kez edebiyatta konfirme ederek sunmas�, Marxist ele�tirmenler i�in bir pre-kapitalizmdir.

Roman�, orjinal metninden okudum. �ocukken T�rk�e �evirisini de okumu�tum. Fakat zorla bitirdi�im, s�k�larak okudu�um romanlardand�r. Daniel Defoe, kitapta gere�inden fazla detayl� betimlemelere, tan�mlamalara girer. Nesneleri ve episodlar� a��r� bunalt�c� �ekilde detayland�rarak anlatmas�, Frans�z Roman�ndaki detayc�l�ktan daha a��r�d�r. Belli bir s�re sonra uzun c�mlelerden, ayr�nt�land�rmalardan s�k�l�rs�n�z. Didaktik bir romand�r.

Daniel Defoe’nun roman� yazmas�nda ki di�er bir etki, roman�n yaz�lmas�ndan birka� sene �nce Alexandre Shelkik isminde bir �ngiliz’in Brezilya a��klar�nda gemisinin batmas�d�r. Bora’dan ve gemi kazas�ndan kurtulan tek ki�i olarak Shelkik, bir adada, takriben be� seneye yak�n mahsur kalmas� ve akabinde bir ticaret gemisi taraf�ndan farkedilip, kurtar�larak Londra’ya geri getirilmesi neticesinde Defoe, Shelkik’le tan��arak bir m�lakat yapar. Ard�ndan Robinson Crusoe’yu yazmaya karar verir.

Daniel Defoe ve Robinson Crusoe �zerine daha detayl� bilgi ya da akademik �al��ma yapmak isteyenler �u kaynaklardan istifade edebilirler:

- Paul Bachsheider, Defoe (1989),
- P. Earle, The World of Defoe (1977),
- Frank Ellis, Twentieth-Century �nterpretations of Robinson Crusoe (1969),
- M. E. Novak, Realism, Myth and History in Defoe’s Fiction (1983),
- Pat Rogers, Defoe: The Critical Heritage (1972)
- Pat Rogers, Robinson Crusoe (1979)…

* “Bug�n sevdi�imizden yar�n nefret ediyoruz; bug�n arad��m�zdan yar�n sak�n�yoruz; bug�n arzulad��m�zdan yar�n korkuyoruz; hem de korkular�m�zdan titriyoruz.” (Robinson Crusoe, by Daniel Defoe, sayfa 154, Penguin Popular Classics)
Mustafa Burak Sezer

May�s-2007 / �slamabad

Henrik �bsen

Dairuin — Thu, 08 May 2008 12:51:40 GMT

(1828 - 1906) 'Ele�tirel ger�ek�i' edebiyat anlay��n�n tiyatrodaki �nc�s�, �a�da� tiyatronun kurucular�ndan, Norve�li oyun yazar� ve �air.

Mali bunal�ma d��m�� Norve�li bir t�ccar�n o�lu olan �bsen, Kristiana’ya girerek �niversite adaylar� i�in d�zenlenen e�itim kurslar�na kat�l�r. �lk oyunu Catiliana’y� 1850’de yazar. 1851’de Bergen’de Den Nationale Scene’ye Sahne Ozan� olarak atand�ktan sonra oyun yazarl�� daha a��rl�k kazan�r. 188 oyunun sahnelenmesinde yer al�r. Norve� Tiyatrosu’nun sanat y�netmeni olur. Tiyatro iflas edince maddi g��l�kler ya�ar ve kendisine yard�m ba�lanmas� i�in Meclis’e ba�vurur. 1863’te Norve�’te Kristiana Tiyatrosu’nda sanat dan��man� olur; burs i�in yine h�k�mete ba�vurdu�unda kendisine “burs de�il, iyi bir dayak gerekti�i” yan�t�n� al�r. Tatl� �steyenler adl� oyunun ba�ar� kazanmas� �zerine h�k�met yurt d��na geziye gidebilmesi i�in kendisine bu sefer mali yard�mda bulunur. D�nemin en �nl� yazar� Bjornson’dan mali destek g�rerek 1864’te �talya’ya gider ve zaman zaman Norve�’e d�nse de 27 y�l yurt d��nda kal�r.

Bat� tiyatrosu �st�nde derin etkiler b�rakan ve dram sanat�n�n en b�y�k ustalar�ndan say�lan �bsen, kendi konumunu �u s�zlerle yans�t�r:

“Yeni bir evrenin yarat�l��na katk�s� olanlar�n ba��nda geldi�im s�yleniyor. Bense, tam tersine, ya�ad��m�z �a��n bir�ok nedenden �t�r� ancak bir tak�m yeni �eyler do�urabilecek, sona ermi� bir �a� olarak nitelenebilece�ine inan�yorum.”

19. y�zy�l�n di�er b�y�k oyun yazarlar� gibi romantik, bireyci ve anar�ist bir d�nya g�r��n�n etkisinde yap�tlar vermi� olan �bsen, yazd�� ele�tirel ger�ek�i oyunlarda toplum bireylerinin yan�lsamalar�n�, nevrotik ve ruhsal �alkant�lar�n� a��a sermi�; bireyin bo�a ��kan ya�am u�ra��n�, toplumun d�� y�z� ile i� y�z� aras�ndaki kar��tl��n yol a�t�� eli�kilerin �stesinden gelemeyi�ini irdelemi�tir.

Jack London

mandragora — Thu, 08 May 2008 10:38:10 GMT

Kitaplar� kadar, hayat� da ilgi �ekici bir yazar olan Jack London, Amerikan edebiyat�na yeni bir soluk getirmi�, 18. yy’�n abart�l�, s�sl� sanat anlay�� yerine ak�c�, sade bir sanat anlay��n� benimsemi�tir. Yazd�� kitaplarla halk kitlelerinin ve �zellikle proleteryan�n geli�mesini ve ufkunu geni�letmesini ama�layan London, Amerika’n�n ilk ve tek proleter yazar� olmu� ve kitaplar� geni� kitleler taraf�ndan okunmu�tur.

1876 y�l�nda, San Francisco’da d�nyaya gelen yazar, k��k ya�lardan itibaren maddi sorunlarla bo�u�tu ve ya�ad�� ko�ullardan dolay� k��k ya�ta �al��mak zorunda kald�. Okuma a�k�n� da bu s�ralarda tatt� ve ya�ad�� Oakland’da buldu�u �ehir k�t�phanesi, deyim yerindeyse t�m hayat�n� etkiledi. Bundan sonra s�rekli k�t�phaneye gitti ve geceli g�nd�zl� kitap okumaya devam etti. Okudu�u ser�ven kitaplar� onu fazlas�yla etkiledi ve o kitaplardaki gibi ser�ven dolu bir hayata ba�lamak ve ya�ad�� sefaletten kurtulmak istedi. Daha 13 ya��ndayken ilk teknesini sat�n ald�. Ser�ven dolu bir hayat�n kap�lar� a��lm��t� b�ylece. Her t�rl� tehlikeyi g�ze alarak denize a��l�yordu art�k.

Daha sonra istiridye korsanlar�yla tan��t�. K��k ya��na ra�men kendini onlara kabul ettirmeyi ba�ard�. Ser�ven hik�yelerini okumaya bay�lan London, ger�ek ser�venle tan��t� sonunda ve kimi zaman istiridye avlamak i�in denize a��ld��nda �l�mle burun buruna bile geldi. Ama t�m bunlar onun i�in �nemli de�ildi. �stiridye korsanl�� yapt�� y�llarda i�ki i�meye de ba�lad� ve �l��s�z bir �ekilde alkol t�ketti. Bu s�rada ge�irdi�i bir kaza hayat�n� etkiledi ve i�kiyi b�rakmaya karar verdi. �stiridye korsanl��ndan sonra bir y�la yak�n liman polisli�i yapt�; bu s�re zarf�nda toplumun de�i�ik kesimlerinden bir�ok insan tan�d�. Ama en �ok istedi�i �ey, limana yana�an gemilerden birine atlay�p, kitaplarda okudu�u ser�ven ve maceralar� ya�ayabilece�i do�uya gitmekti. Ve sonunda bu iste�ini ger�ekle�tirip gemilerden biriyle Kore’ye, Sibirya’ya gitti. Bu yolculuk boyunca da okuma a�k�ndan bir �ey yitirmeyen London, g�nd�zleri gemi i�leriyle u�ra��p, geceleri de okumaya devam etti.

San Francisco’ya geri d�nd��nde d�zenli bir i� bulup, bu serseri hayattan kurtulmaya karar verdi. Fakat �lkenin i�inde bulundu�u mali bunal�m b�t�n �lkeyi alt �st etti. Zar zor bir kenevir fabrikas�nda i� buldu.

Annesinin zorlamas�yla Call Dergisi’nin a�t�� makale yar��mas�na yaz� g�nderdi ve bu yaz�yla birincilik �d�l� olan 25 dolar� kazand�. Bu yaz�s�nda Japon sular�nda yakaland�klar� tayfunu anlatt�. “Japon K�y�lar�nda Tayfun” adl� bu �yk�s�, g��l� dili ve �zg�n anlat�m� ile bug�n de g�c�n� ve tazeli�ini korumaktad�r. Call Dergisi de bunun fark�na varm�� ve bunu �u s�zlerle ifade etmi�tir: “Bu gen� sanat��n�n dikkati �eken yanlar�, d��nce g�c�ndeki geni�lik ve anlat�m�ndaki sa�laml�kt�r.” Kazand�� bu �d�l, London’un i�indeki yaz� yazma iste�ini kam��lad� ve bundan sonra y�lmadan yazmaya devam etti.

Uzun s�ren �al��ma saatleri ve zor ko�ullar Jack’� beden i��ili�inden so�uttu ve i�inde hi� kaybetmedi�i ser�ven tutkusu yeniden uyanmaya ba�lad�. O s�ralarda Coxey adl� biri, i�sizleri �rg�tleyerek bir ordu kurdu. Bu ordunun Oakland �rg�tlenmesini General Kelly yapmaktayd�. London, bunu duyar duymaz ailesini terk edip yeni ser�venler ya�ayabilece�i bu orduya kat�lmak istedi. Fakat yolda sokaklarda tan��t�� ocuklar�n anlatt�klar�ndan etkilenerek “demiryolu serserileri”ne kat�lmaya karar verdi ve k�sa zamanda yeni mesle�inin de inceliklerini ��rendi. K�sa bir s�re sonra bu gen�lerin yan�ndan da ayr�lan Jack ile bir arkada��, kendi yollar�na gitmeye karar verdiler. O trenden bu trene atlayarak yollar�na devam ettiler. Bu hayat�n Jack’� �eken yan� tekd�ze olmamas�yd�. Her an beklenmedik bir olayla kar��la�abilirdi ve �stelik bir sonraki g�n�n neler getirebilece�i konusunda da hi�bir fikri yoktu. Tehlikelerle dolu bir hayat tarz� onun ilgisini �ekiyordu. Geceleri bir trene atl�yor, yemek saatlerinde lokantalar�n kap�s�nda ya da caddelerde dileniyordu. Bu hayat tarz�nda bir�ok berdu�, i�siz, serseri insan tan�d�.

“Jack London ona buna el a�arken masal anlatma sanat�n� geli�tirdi.(��nk� dilencilerin ba�ar�s� anlatt�klar� �eyin �arp�c�l��yla ili�kilidir). Bir dilencinin �ald�� kap� a��l�nca kar��s�na ��kan ki�inin, ruh ve fikir yap�s�n� bir ��rp�da sezinleyerek onun y�re�ini yumu�atacak hikayeyi uyduruvermesi gerekliydi. London, i�te bu sanat� �ok iyi icra etti�inden bir�ok kez a� kalmaktan kurtulmu�tur.”

Demiryollar�nda serserilik yapt�� zamanlar �yle tehlikelerle y�z y�ze geldi ki… Bir yandan son h�zla giden trende oradan oraya atlamak, di�er yandan pe�ine d��en makinistler ve tren memurlar�… Ama o t�m bunlarla ustal�kla ba�a ��kmas�n� becerdi. ��nk� ba�aramazsa bunun kendisine pahal�ya mal olaca��n� biliyordu.

Daha sonra General Kelly’nin ordusuna giren Jack, burada i�sizler ordusunu daha yak�ndan tan�ma f�rsat�n� yakalad�. Hi�bir zaman disipline giremeyen Jack, buradan da k�sa bir s�re sonra ayr�ld�. Serserilik g�nlerine geri d�nd� ve ba�� polisle derde girdi. Bunun sonucunda hapishaneyle de tan��t� do�al olarak. Hapishanede tan��t�� bir arkada�� sayesinde tutuklulara ekmek ve su ta��yan memur oldu. O da kendisine verilen bu ayr�cal�kl� durumu kullanmas�n� iyi bildi ve bu sayede de�i�ik hayat ko�ullar�ndan gelme bir�ok insan tan�d�. Onlar�n d��ncelerinden, ya�am �yk�lerine kadar her �eyi ��rendi. Hapishaneden ��kt�ktan sonra demiryolu serserili�ine geri d�nd�. Elde etti�i deneyimleri ve t�m ya�ad�klar�n� Demiryolu Serserileri isimli kitab�nda anlatt�. Sonunda San Francisco’ya gidecek bir gemiye tayfa olarak yaz�ld�.

Jack London’un sosyalist fikirleri, bu serserilik g�nlerinde, yani i�sizler, serseriler aras�nda ge�irdi�i g�nlerde ye�erdi. �nceleri Jack London, bu insanlar�n sorumluluktan ka�an, macera pe�inde ko�an insanlar olduklar�na inan�rd� ama daha sonra dinledi�i hikayelerden ��kard�� sonu�, insanlar�n hayat�n sillesini yiyerek b�t�n kap�lar�n y�zlerine kapat�lmas� sonucu bu hale geldikleriydi. Ellerini ayaklar�n� makineye kapt�ranlar, �al��ma ko�ullar�ndan �t�r� sa�l��n� yitirenler ve ya�lanarak �al��ma sisteminin d��nda kalan ki�iler… Bu insanlar �al��ma olanaklar�n� yitirip i�i serserili�e vurmu�lard�. Jack London’un bu insanlarla konu�tuklar�ndan ��kard�� bir di�er sonu� �uydu: Beden i��ili�i yerine, i�i d��nsel �al��maya d�kmek. ��nk� ona g�re bu d�zen kusurluydu ve bu d�zen, toplumun iflas etmi� oldu�unu g�steriyordu. De�i�ik fikirlerle d�nd� Oakland’a ve kendini ayd�nlatacak kitaplara y�neldi.

Kendini ayd�nlatmaya ise daha �nce bir yerlerden duydu�u sendika, sosyalizm, i��i dayan��mas� gibi s�zlerden ba�lad�. O g�nlerde Marx’�n Kom�nist Manifestosu’nu okumas�yla kafas�ndaki fikirler ayd�nland� ve not defterine �unlar� d��t�: “�nsanl�k tarihi ba�tanba�a s�m�renlerle s�m�r�lenlerin kavgas�yla dolu… Darvin’in incelemeleri nas�l insano�lunun geli�imini g�steriyorsa, s�n�flar aras�ndaki bu kavgan�n tarihi de, bizlere iktisadi uygarl��n geli�imini g�stermektedir.”

Y�ksek ��renimini tamamlamaya karar verdi ve bunun i�in Oakland lisesine yaz�ld�. Liseye yaz�ld��nda 19 ya��ndayd� ve arkada�lar�na uyum g�stermekte zorluk �ekiyordu. Yine bu y�llarda �e�itli derneklerle ve sosyalist partiyle ili�kisi oldu.

“Jack London’a g�re sosyalizm ekonomik, tarihi ve insani a��lar�n hangisinden ele al�n�rsa al�ns�n, ka��n�lmaz bir sonu�, akla en yak�n olan d�zendi. O �a�larda fikir alan� s�n�rl� oldu�u halde, sosyalizmin bilimsel bir yol oldu�unu ortaya koyan unsurlar� Jack London birer birer a��klayarak mant�k silsilesini y�r�tmeyi ba�arm�� ve b�t�n bunlardan bir sonu� ��karmak y�reklili�ini g�stermi�tir.”

Bu y�llarda yapt�� konu�malardan birinde toplumsal d�zenden ele�tirel bir bi�imde bahsetmesi, tutuklanmas�na neden oldu. Lise s�navlar�n� verip Kaliforniya �niversitesi’ne ayak bast��nda dev tasar�lar ve b�y�k istekler ye�eriyordu i�inde. Fakat derslerinin iyi olmas�na ra�men, ailesinin i�ine d��t�� maddi s�k�nt� y�z�nden okulu b�rak�p �al��mak zorunda kald�. Beden i��ili�i yapmadan �nce, �ans�n� yazarl�kta denemek istedi.

“Yarat�c�l�k yoluna d�k�lmenin verdi�i heyecanla, yemeden i�meden kesilmi�ti. B�ylesine bir yaratma ate�inin, �o�u insan� yak�p k�l edece�ini s�yleyen yine kendisidir.”

S�rekli yaz�lar yazd� ve bunlar� �e�itli dergilere g�nderdi. Fakat meteliksiz kald�� bir g�n �ama��rhanede �al��mak zorunda kald�. Kendisini t�keten beden i��ili�inden bunalan Jack, 1896 y�l�nda Klondike’ta alt�n yata�� bulununca alt�na h�cum edenlerin ba��n� �ekti ve yine ser�ven duygusuna yenildi. Alaska’da alt�n bulma konusunda ba�ar�ya ula�amam�� olsa da burada elde etti�i deneyimler, bilgiler ve tan��t�� insanlar ileride kendisine alt�n de�erinde f�rsatlar getirecekti. Alaska’da bir�ok insan tan�d� ve onlardan bir s�r� hikaye dinledi. Bu zaman zarf�nda okumaya da devam etti. Burada tuttu�u notlar bir�ok hikayeye ve kitaba hayat verecekti.

Meteliksiz bir �ekilde eve d�nd�. Bundan sonraki tek dile�i yazar olmakt�. �mr�n� art�k yap�c� bir yoldan t�ketmek istiyordu. “Emek piyasas�nda kelepir bir i��i olmaktan vazge�mi�ti.” �e�itli dergilere yaz�lar g�nderdi. Birka�� d��nda yaz�lardan b�y�k bir �o�unlu�u geri d�nd� ve Jack London bu s�re�te b�y�k bir sefaletle bo�u�tu. Bir s�re sonra Posta �daresi’nde kendisine d�zenli bir maa� sa�lay�p hayat�n� d�zene koyabilece�i bir i� buldu fakat i�indeki yazarl�k iste�i her zaman a��r bast�.

“ Jack London d�nyaya yiyip i�mek, keyif �atmak i�in gelmemi�ti. Yarat�c� olmak, edebiyat d�nyas�na katk�da bulunmakt� iste�i. Sanat u�runa �ekti�i yoksulluk dokunmuyordu ona; bir s�r� �eye sahip olmay� yersiz ve bo� buluyor, hayat�n �e�itli zevkleri, ortaya koydu�u eserlerden duydu�u k�vanc�n yan�nda anlams�z kal�yordu.”

Yazar olmak i�in sahip olmas� gereken iki �ey vard�: Bilgi ve �slup… Bunlar� elde etmesi i�in s�rekli okumas�, kendisini geli�tirmesi gerekti�ini biliyordu. Yepyeni bir anlay�� getirmek ve kendi deneysel felsefesini kurmakt� derdi. Y�llard�r tekrarlanan �eylerle i�i yoktu.

Jack London’un fikir d�nyas�n� etkileyen d��n�rler Darwin, Spencer, Marx ve Nietzsche olmu�tur.

“��in ho� yan� Jack London’un �st�n insan g�r��yle sosyalizmi bir arada benimsemesidir. Birbiriyle asla ba�da�mayacak olan bu iki inan� Jack London’u hayat boyu etkiledi, Jack London ya�ad�� s�rece hem toplumcu hem de bireyci olarak kald�. �st�n insan oldu�una inanarak kendisi i�in bireyci d��nceyi benimsiyor, korunmaya ihtiyac� olan zay�flar y��n�na s�ra geldi�inde toplumcu kesiliyordu. Bereket versin Jack London her biri ayr� yana gitmek isteyen bu iki az�l� at� y�llar y�l� bir arada ko�turmay� ba�ard�.”

Kulland��m�z al�nt�daki yazara tam anlam�yla kat�lmamakla birlikte, Jack London’u do�rudan sosyalist yazarlar kategorisine sokman�n da pek m�mk�n olmad�� a��k bir �ekilde �n�m�zde duruyor. Jack London, sosyalizmden etkilenmi�, ger�ek�i bir yazar olarak tan�n�yor t�m d�nya taraf�ndan… Yukar�da zikredilen, kendisinin etkilendi�i yazarlar�n, d��n�rlerin, kuramc�lar�n listesini tekrardan g�zden ge�irdi�imizde, materyalist ve idealist yazarlar� hep birlikte g�r�r�z. Bu da yazar�n fikirlerinin daha tam anlam�yla netle�medi�ini de g�steriyor zaten.

Vaktinin b�y�k b�l�m�n� okumaya ay�r�yordu art�k ve elinden kitaplar hi� d��m�yordu.

“Jack London’u kahreden �ey, okumaktan kan �ana��na d�nm�� g�zlerini yumup uyumak ve biraz olsun dinlenmek zorunda kalmas�yd�. Uykudan b�t�n b�t�n vazge�emeyen London, �o�u kere be� saatlik uykuyla yetiniyordu. K�sa bir s�re i�in de olsa ya�amas�na ara vermek istemiyordu, istemiyordu ya kendisini uykunun derinliklerinden �ekip ��karan �alar saatin zilini duydu�unda, �n�nde p�r�l p�r�l, on dokuz saatlik bir �al��ma zaman� oldu�unu hat�rlayarak, ok gibi f�rl�yordu yata��ndan. Okuman�n b�y�s�ne kapt�rm��t� bir kere kendini, b�y�lenmi�ti sanki.”

Jack London’un ya�ad�� d�nemde, edebiyat alan�nda bir ki�inin kendisini kabul ettirmesi i�in zenginleri �ven, her �eyi iyi yan�ndan ele al�p, ger�eklerden ka�an yaz�lar yazmas� gerekliydi. Bu tarz yazan insanlar�n ba�ar�ya ula�mas� ve yay�nevleri taraf�ndan kabul g�rmesi her zaman daha kolayd�. Fakat Jack London b�t�n bunlara boyun e�meyerek ve bildi�i yoldan �a�mayarak, �a�da�lar� olan Tolstoy, Maupassant, Flaubert ve Zola gibi yaln�zca ger�e�i anlatt� ve kendisini kabul ettirmek i�in de �ok �aba sarf etti.

“G�nde �� d�rt bin kelime yazay�m dersem, gerekti�i gibi �al��m�� olmayaca��m� biliyorum. �yi bir yaz�, kalemi hokkaya dald�r�p dald�r�p yaz�lmaz. Bir duvar �rermi� gibi, ta� �st�ne ta� yerle�tirircesine, neyi nereye koyaca��n� bilmelidir insan.” diyordu bir keresinde. Nitekim ilk kitab� Kurdun O�lu’nun yay�mlanmas� ile Amerikan hik�yesinde yeni bir �a� a��lmaktayd�. O zamana kadar soylular i�in �retilmi� bir sanat anlay�� yerine, b�t�n s�n�flara hitap eden bir anlay�� getirdi ve okudu�u kitaplarla olu�turdu�u bilimsel d��nceyi edebiyata uyarlayan ilk Amerikan yazar� oldu. Jack London, ayn� zamanda Amerika’daki proleter edebiyat�n yarat�c�s� da oldu. 1929 y�l�nda New Masses adl� dergi, onun i�in �u sade ve ger�ek kelimeleri kulland�: “Ger�ek bir proleter yazar�, i��i s�n�f� i�in yazmakla yetinemez, eserlerinin bu s�n�f taraf�ndan okunmas� gerekir. Yazd�klar� bir ba�kald�rma fikrinden do�mal�d�r. Jack ger�ek bir proleter yazar�d�r. Amerikan dehas�n�n bug�ne dek do�urdu�u tek ve ilk proleter yazar. Okuyan i��i Jack London okuyor. ��ilerin okudu�u tek yazar Jack London’dur, bug�ne dek edindikleri tek edebi deneme… Fabrika i��isi olsun, tar�m i��isi olsun, tayfas�ndan, gazete da��t�c�s�na kadar b�t�n i��iler, Jack London’u tekrar tekrar okurlar. London, Amerikan i��i s�n�f�n�n en g�zde yazar�d�r.”

Yaz�lar� dergilerde yay�mland� ve art�k edebiyat �evresi taraf�ndan tan�nan bir yazar oldu. 1902 y�l�n�n Temmuz ay�nda Amerikan Press’ten G�ney Afrika’ya giderek oradaki sava�la ilgili r�portaj yapma teklifi ald� ve hemen trene atlad�� gibi yola ��kt�. �ngiltere’ye vard��nda ise kendisine geri d�nmesini isteyen bir telgraf ula�t�. Fakat Londra’da be� paras�z kalan Jack, d�nmek yerine kentin en k�t� �artlar�nda ya�ayan insanlar�n�n bulundu�u do�u yakas�na y�neldi ve bir s�re o insanlar gibi ya�ad�, onlar gibi giyindi, onlar gibi yedi i�ti.

Buradaki ko�ullar�n iktisadi tahlillerini de yapt�� ve o insanlar�n �arp�c� hik�yelerini, ya�amlar�n� anlatt�� kitab� “U�urum �nsanlar�”, b�y�k bir ilgi uyand�rd�. Bu kitab� yazarken hem kendi g�zlemlerine, hem de Londra’n�n yoksulluk sorunu �zerine yaz�lm�� y�zlerce bro��r rapor ve esere dayanarak, adeta bir sosyolog gibi �al��t�.

Bundan sonra yine kitap yazmaya devam etti. Vah�etin �a�r�s� ve Deniz Kurdu kitaplar� da b�y�k be�eniyle kar��land�. Vah�etin �a�r�s� adl� kitab� ona d�nya �ap�nda bir �n kazand�rd�. Deniz Kurdu bir�ok ele�tirmen taraf�ndan Jack London’un en g��l� eseri olarak kabul edilir. ��nk� bu romanda geli�im, biyoloji ve toplumbilimi g�zel bir bi�imde harmanlad� ve heyecanl� bir �ekilde halk kitlelerine sundu.

Sava�� izleyip, r�portaj yapmak i�in Japonya’ya gitti daha sonra ve burada da hapishanelerle tan��t�. Japonya’ya varmadan Kore’de Koreliler onu Rus casusu olmakla su�lay�p tutuklad�lar. Daha sonra ise Japonya’da orduyu izinsiz izlemek su�uyla hapishaneye g�nderdiler. Japonya’da g�z�pekli�ini, cesaretini g�stererek ve di�er gazetecileri atlatarak gazetesine haber �st�ne haber ya�d�rd�.

�niversitelerde, �e�itli derneklerde konferanslar, seminerler verdi ayn� zamanda ve buralarda sosyalist fikirleri insanlara sundu ve onu sonuna kadar savundu. Baz� toplant�lar�n sonunda ise gazeteler Jack London hakk�nda k�t� �eyler yazd�lar ve onu tutuklatmaya bile �al��t�lar. Bu ortamda toplumcu, sosyalist fikirlerle yaz�lm�� eserler vermeye devam etti ve Amerikan gen�li�ini ayd�nlatarak onlar�, ellerini kollar�n� ba�layan zincirlerden kurtarmaya �al��t�.

Ser�ven duygusunun i�ine i�lemesiyle yerinde duramayan Jack London d�nya turuna ��kmaya karar verdi. Bunu da kendi elinden ��kan bir tekneyle yapacakt� fakat bu teknenin yap�m� hem y�llar�n� ald� hem de bir�ok sorunla kar��la�t�.

Geminin yap�m a�amas�nda da kitaplar�n� yazmaya devam etti. �lk �a�larda insano�lunun ilkel bir varl�ktan insan haline d�n��mesini anlatan kitab� Adem’den �nce bu d�neme rastlar. Bu kitab�nda Darwin’in evrim konusundaki tezlerini de kullan�r London.

Kendisinin d�nya �ap�nda tan�nmas�n� sa�layan ve sosyalist romanlar�n en �nemlilerinden kabul edilen Demir �k�e de bu zamanda yaz�ld�. Bu kitab�nda ise Marx’�n fikirlerinden yararland� ve onu okuyucuyla payla�t�. Demir �k�e kurmaca bir romand�r ve ayn� zamanda Jack London’un ileri g�r��l�l��n� yans�tmaktad�r.

“Jack London i�te bu belgeler ve delillere dayanarak, g�zel oldu�u kadar deh�et uyand�ran bir eser yazd�. Demir �k�e, London’un edebiyat a��s�ndan en ba�ar�l� eseri de�ildir ama Jack London bu �al��mas�yla iktisadi devrime b�y�k katk�da bulunmu�tur. London bu eserinde fa�izme de�inmekle kalmayarak, fa�istlerin her t�rl� k�lt�r ve ba�kald�rmay� yok etmek i�in ne gibi yollara ba�vuracaklar�n� da belirtmi�ti. Demir �k�e’yi g�n�m�zde okuyanlar bile bu eserin daha d�n ya da bir ka� y�l �nce kaleme al�nd�� izlenimine kap�labilirler.”

Sonunda teknesini bitirip yolculu�a ��kt� ve bu yolculuk boyunca bin bir t�rl� macera ve heyecan eksik olmad�. Yolculuk s�resince, kendisinin yazar olma maceras�n� kaleme ald�� b�y�k �l��de otobiyografik nitelik ta��yan kitab� Martin Eden’i yazd�.

D�nemin ele�tirmenleri taraf�ndan k�yas�ya ele�tirilse, hakk� teslim edilmese ve k�ymeti Jack London’un �l�m�nden sonra anla��lsa da Martin Eden, Jack London’un en iyi romanlar�ndand�r. Bu kitab� i�in �unlar� s�ylemi�tir: “Martin Eden benim. Martin Eden bireyci oldu�u i�in �ld�, bense sosyalist oldu�um, toplumcu bir d��nceye sahip oldu�um i�in hayattay�m.”

Bu d�nya turu yedi y�l olarak planlanmas�na ra�men London, iki y�l gibi bir s�re sonra �lkesine geri d�nmek zorunda kald�. Fakat London’un gazetelere verdi�i deme�lerde s�yledi�i �ey, bu gezide hayat�n�n en mutlu g�nlerini ya�ad��yd�. Yine bu gezi hik�yelerine konu olabilecek bir ser�ven hazinesi sa�lad� ona. Geri d�nd��nde, Alaska’da alt�n arad�� g�nlere dair yeni bir roman yazd�. Yanan G�n isimli kitab�n�n birinci k�sm�nda alt�n bulunmas�ndan �nceki Alaska, ikinci k�s�mda ise Glen Ellen k�rlar�n�n g�zelli�i anlat�l�r. Bu kitab�n ba�ar�s� ise sosyalizmi okuyucuya herkesin anlayabilece�i bir �ekilde anlatabilmesindedir.

Geziden d�nd�kten sonra kendisine b�y�k bir �iftlik alan Jack London �l�m�ne kadar burada ya�ad�. Bunun yan� s�ra Amerika’n�n en �ahane evini yapt�rmak istedi ve bunun i�in de bir�ok masrafa giri�ti. Fakat bu ev, bitim a�amas�nda yand� ve London’un b�t�n �abalar� bo�a gitti.

�atosu yap�lana kadar �iftli�inde ya�ayan ve kitaplar�n� yazmaya devam eden London’un misafirleri de eksik olmuyordu. Evi s�rekli dolup ta��yordu. Gelen misafirlerle ilgilenmek, onlarla sohbet etmek ve onlardan bir �eyler ��renmek, London i�in �ok �nemliydi. Girdi�i ortamlar� ��yla, enerjisiyle ayd�nlatmas�n� da bilirdi.

�iftlikteki g�nlerinde tar�ma da merak salan London, yeni ve daha �nce uygulanmam�� metodlar� uygulay�p tar�m� geli�tirmeye �al��t�. Ve bu s�re i�erisinde kitaplar�n� da yazmaya devam etti. Fakat yapt�rmakta oldu�u �atonun yanmas� onu derinden etkiledi ve bunal�ma s�r�kledi. Onu as�l �zen ise evin yanmas� de�il, insanlara olan inanc� ve g�venini yitirmi� olmas�yd�. Ayr�ca bu evi yapt�rmak u�runa girdi�i bor�lardan dolay� da bir hayli s�k�nt�dayd�. Bununla birlikte sa�l�� da gittik�e k�t�le�ti.

“Jack London k�sa ama dopdolu bir hayat� �zlerdi. Bu k�sa s�re i�inde �arp�c� ki�ili�iyle y�zy�l�n�n insan�n� etkilemek, d��ncelerine y�n vermek istemi�ti. T�kenece�i g�ne kadar b�y�k bir ihtirasla ya�amak, b�t�n s�yleyeceklerini tamamlay�p son kuru�una kadar harcad�ktan sonra �lmekti dile�i.”

1916 y�l�n�n Kas�m ay�nda hayata g�zlerini yuman London’un �l�m� de bir�ok soru i�areti b�rakt�. �l�m nedeninin intihar m� yoksa yanl��l�kla a��r� dozda ald�� ila�tan m�, kaynakland�� hala tart��l�r. Fakat ald�� uyku ila�lar�; odas�nda ��kan, birinde atropin s�lfat, di�erinde morfin s�lfat bulunan iki bo� kutu ve �al��ma masas�n�n �zerindeki bloknotta zehirin �ld�r�c� dozunu hesaplamas� intihar olas�l��n� artt�r�yor.

Jack London’�n ya�am� her zaman dolu dolu ge�ti. Hayat�nda �eli�kiler, �o�u zaman belirleyici oldu. Fakat her �eye ra�men tavr�n� hep ezilenlerden, i�sizlerden, insandan yana koydu.

��nk� Jack London da onlar�n ya�ad�klar�n� ya�ad�, ac�lar�n� hissetti ve bunu kitaplar�nda anlatt�. Kitaplar�nda her zaman ger�e�i anlatmaya �al��t�. Ya�am� bu kadar dolu ya�amak ancak Jack London’lara yara��rd� herhalde. Ya�am�n� b�ylesine dolu dolu ya�amasa o kitaplar nas�l yaz�l�rd� ki?

Kaynak�a:
- “Denizler Ser�veni Jack London” (�rving Stone)/ (�talikler bu kitaptan al�nm��t�r.)
-www.london.sonoma.edu

Hayran oldu�um ve �ok sevdi�im bir yazar... Kendimden �ok �eyler g�r�yorum ve sanki bir yerlerden �ok iyi tan�yorum gibi... T�m kitaplar� okunmal�.Sosyalizm �zerine yazm�� oldu�u demir �k�e nin dilinin a��kl�� ve vermek istenileni tam olarak vermeyi ba�ard�� i�in ola�an�st� bir kitapt�r.B�yle bir konuda s�k�lmadan tamamen i�inizde hissederek okuyabilece�iniz bir kitap... Ayn� zaman da martin edende �ok ba�ar�l� bir kitapt�r.Ve insanlar�n ya�ad�klar�n� hayvanlar�n dili ile anlatt�� beyaz di� ve vah�etin �a�r�s� kendiniz ile y�zle�menizi sa�lar... mutlaka okunmal�...

Miloš Forman

Dairuin — Thu, 08 May 2008 07:15:01 GMT

Miloš Forman, (asl�nda Jan Tom�š Forman) 18 �ubat 1932 y�l�nda Č�slav'da, �ekoslovakya'da do�du. 1951-1956 y�llar� aras�nda Prag'daki M�zik ve Dramatik Sanatlar Akademisi ile Film Akademisinde (FAMU) e�itim g�rd�.

1960'l� y�llar�n ba��ndaki �ekoslovak sinemas� ba�lam�nda, Milos Forman'�n ilk filmleri olan Černý Petr (Ma�a As�) ve Konkurs bir devrim olarak nitelendi. Bu filmlerde �ek yazarlar�n�n ve ge� yeni ger�ek�ilik ak�m�n�n, �zellikle Ermanno Olmi'nin etkileri olduk�a belirgindi. Forman bu ilk filmlerinde sosyalist sanat kavram�n�n ifadeleri olarak benimsendi. Mevcut �artlar Forman'� �ek Yeni Dalgas�'n�n tart��mas�z y�ld�z� haline getirdi. �slubu, akt�r-d�� fakt�rlerin duyarl� kullan�m�; canland�rma, do�al seslendirme ve yar� do�a�lama diyaloglar ile �ek folk-rock'� ve genel anlamda m�zi�e y�nelik �a�maz bir kulak �eklinde karakterize edilebilir. B�t�n bu temel �zellikler Bir Sar��n�n A�klar� ile Ko�un �tfaiyeciler adl� filmlerinde daha da belirgindir. 1968 sonras�nda Ko�un �tfaiyeciler yasaklanm�� ve Forman Bat�'da kalmaya karar vermi�ti. Burada, kendi �zg�n fikrinden kaynaklanarak yapm�� oldu�u tek Amerikan filminin senaryosu �zerinde �al��maktayd�; di�erleri edebiyat uyarlamas�d�r. Amerika �ncesi Forman'�n izleri, en ba�ar�l� filmi olan ve Ken Casey'in �yk�s�n� k�kten de�i�tirerek kendi objektif ve komik vizyonuna getirdi�i Guguk Ku�u filminde kolayl�kla g�zlemlenebilir. Bu film 1975 y�l�nda Oscar kazand�. Ayn� y�l Forman, Amerikan vatanda�l��na ge�ti.

Forman sinisizimle su�lanm��t�r; ancak Forman'�n vizyonu Bohumil Hrabal, Hasek veya Skvorecki gibi �ek edebiyat�n�n siniklerinin ideoloji kar��t�, realist ve h�manist gelene�inden gelmektedir. Forman'�n y�netiminin etkisi baz� Kuzey Amerika filmlerinde bile hissedilebilir; ancak kal�c� �nemi, yapm�� oldu�u �� ek filminden kaynaklanmaktad�r. Bu filmlere, Amerika'y� Amerikal�lara duyarl� bir yabanc�n�n g�zlerinden g�stermek ama�l� cesur bir �aba olan Taking Off adl� filmi de eklenmelidir.

Forman, �al��malar�n� en �ok satan kitap ve oyunlar�n uyarlamalar� y�n�nde s�rd�rm��t�r.

Eklenmi� �nizlemeler

Fritz Lang

Dairuin — Wed, 07 May 2008 15:52:59 GMT

Friedrich Anton Christian Lang (5 Aral�k 1890 Viyana - 2 A�ustos 1976 Hollywood) Avusturyal� y�netmen, senaryo yazar�, film yap�mc�s�. Sinema tarihinin �nemli filmlerinden biri olan Metropolis en �nemli yap�t�d�r.

Hayat�

Mimar bir baban�n o�lu olarak Viyana'da d�nyaya geldi. Viyana'da mimarl�k ve resim e�itimi ald�� s�ralarda ��kt�� d�nya turu ard�ndan e�itimini Paris ve M�nih sanat akademilerinde s�rd�rd�. G�n�ll� olarak kat�ld�� I. D�nya Sava��nda yaraland�ktan sonra d�nd�� Viyana'da film senaryolar� yazmaya ba�lad�. Daha sonra Alman UFA st�dyolar�nda �al��maya ba�layan Lang, Alman expresyonist (d��avurumcu) sinemas�n�n y�kseli�iyle k�sa s�rede bu ak�m�n en �nemli y�netmenlerinden biri konumuna geldi.

�ki b�l�mden olu�an 1922 tarihli ‘’Dr. Mabuse, der Spieler’’ (Doktor Mabuse), insanlar� hipnotize ederek su� i�leyen bir cani olan Dr. Mabuse'un hikayesini anlatan psikolojik gerilimdi. Film d��avurumcu sineman�n en �nemli eserlerinden biri olurken y�netmenin toplumsal sorunlara olan duyarl�l��n� da g�steriyordu.

Ard�ndan Alman halk destan� ‘’Die Niebulungen’’ (Nibelungen) (1924), ve bilim kurgu t�r�n�n ilk �rneklerinden say�lan Metropolis'i (1927) y�netti. Metropolis, gelecekteki bir �ehirde insanlar�n ya�am�ndan kesitler sunuyordu. O d�nem i�in rekor denilebilecek bir masrafla �ekilen film, sinema dili a��s�ndan bir�ok yeni teknik kullanarak b�y�k bir ba�ar� kazand�. Filmin ba�ar�s� ve konusunun �ekicili�i y�kseli�te olan Nazi hareketinin de ilgisini �ekti.

Dr. Mabuse'un ve Metropolis'in Nazilerin hayranl��n� bu denli kazanmas� �zerine Nazi olmad��n� a��klamak istercesine y�netmen, Das Testament des Dr. Mabuse (Dr. Mabuse'�n vasiyeti) (1932) filmini �ekti. Film Nazi propaganda bakan� Joseph Goebbels taraf�ndan yasaklanmas�na ra�men, Fritz Lang'a hayranl�k duymaya devam eden Naziler ona Devlet Sinema M�d�rl��n� �nerdiler. Lang Fransa'ya ka�arak bu �neriyi red etti. Fakat kar�s� Thea von Harbou ondan bo�anarak Nazi Partisine kat�ld�.

Dr. Mabuse'�n vasiyeti �ncesi 1931 y�l�nda �evirdi�i M (Fritz Lang's M ) ilk sesli film �al��mas�d�r. Filmin ba�rol�nde �ocuk katili rol�nde �nl� Alman oyuncu Peter Lorre 'yi oynatm��t�r. Kara Film t�r�n�n en iyi �rneklerinden say�lan M, Nazilerin iktidara gelmesi �ncesi Alman toplumunun sokakta ya�ad�� gerginli�i ustal�kla yans�t�yordu.

Fransa'dan sonra Amerika'ya ge�en Lang MGM st�dyolar�nda �al��maya ba�lad�. 1936 y�l�nda �evirdi�i Fury (�fke), maden i��ilerinin d�nyas�nda ge�mektedir. 1937 y�l�nda ise You Only Live Once (G�nahs�z Katiller) adl� filmi �evirdi, Western t�r�nde de eserler veren y�netmenin The Return of The Frank James (Frank James'in D�n�� ) (1940) , Western Union (��l Devleri) (1941) filmleri bu t�re �rnektir.

Senaryosunu Berthold Brecht'le birlikte yazd�klar� Hangman Also Die (Cellatlar da �l�r) filmini 1942 de �evirmi�tir. Ancak y�netmenin bu d�nemdeki �al��malar�n�n Almanya'da yapt�� al��malara oranla daha zay�f oldu�u d�nemin ele�tirmenleri taraf�ndan vurgulanmaktayd�.

1950'ler boyunca Hollywood'da �al��ma zorluklar� ya�ayan Lang, Almanya'ya d�nerek son Dr. Mabuse filmini 1960 y�l�nda Almanya'da �ekmi�tir. Lang, Jean-Luc Godard'�n 1963 yap�ml� Le Mephris (Nefret) adl� filminde kendisini oynam��t�r.

Son y�llar�n� Amerika'da g�zleri g�rmez bir �ekilde ge�iren Lang, 1976 y�l�nda Hollywood'da �ld�.

Eklenmi� �nizlemeler

Charlie Chaplin

Dairuin — Wed, 07 May 2008 15:05:46 GMT

Charlie Chaplin (d. 16 Nisan 1889, Londra, �ngiltere - �. 25 Aral�k 1977, Vevey, �svi�re), �ngiliz sinema y�netmeni, oyuncu ve yazar. As�l ad� Charles Spencer Chaplin olmakla beraber, yaratt�� nl� "�arlo" (Charlot) karakteri ile �zde�le�ti ve �yle an�ld�.

16 Nisan1889'da Walworth, Londra'da do�du. Annesi Hannah ve babas� Charles m�zikhol oyuncular�yd�. Onlarla beraber sahnede b�y�m�� ve erken ya�ta dans edip �ark� s�ylemesini ��renmi�ti. Charlie Chaplin 3 ya��ndayken annesi ve babas�n�n bo�anmas�ndan sonra annesi ve b�y�k karde�i ile Lambert'de ya�amaya ba�lad�. 1894 y�l�nda 5 ya��ndayken annesinin yan�nda sahnede k��k bir rol alm��t�. Ancak ilk �nemli rol�n� "Eight Lancashire Lads" adl� oyunda ald�.

1900 y�l�nda �vey karde�i Sydney, Londra Hipodromu'nda "Cinderella" adl� oyunda ona i� buldu. 1903 y�l�nda "Jim: A Romance of Cockayne", 1906 y�l�nda ise ilk d�zenli rol� olan "Sherlock Holmes"da gazeteci �ocu�u oynad�. Babas� ile ili�kileri k�s�tl�yd�. Alkolik olan babas� Charlie 12 ya��ndayken �ld�. Babas�n�n �l�m� ve annesinin �izofreniden dolay� ak�l hastanesine yat�r�lmas�ndan dolay� yetimhaneye verildi. �ocuklu�u yetimhanede ve yat�l� okullarda ge�ti.

Oynad�� bu k��k rollerden sonra 1908 y�l�nda Fred Karno'nun vodvil toplulu�una kat�ld�. Hareketli, e�lenceli bir konuya dayanan ve �arkilara yer verilen hafif g�ld�r�lerde rol ald�. 1910 ile 1912 y�llar� aras�nda Karno'nun Amerika turnesinde kat�ld�. Karno Toplulu�unda iken daha sonra Stan Laurel olarak tan�nacak Artur Stanley Jefferson ile tan��t�. Amerika turnesinde Chaplin'nin oda arkada��yd� ancak daha sonra Stan �ngiltere'ye d�nd�, Chaplin ise Amerika'da kald�.

Amerika'daki g�sterileri s�ras�nda Keystone Film �irketi'nde yap�mc� olan Mack Sennett taraf�ndan ke�fedildi. 2 �ubat1914 tarihinde "Making A Living" adl� komedide rol almas� i�in teklif geldi. Ayn� y�l "Kid Auto Races at Venice" adl� filmde rol ald�. Bu filmde bol pantolonlu, melon �apkal�, b�y�k ayakkab�l�, bastonlu sakar bir tip olan "�arlo" tiplemesini yaratt�. Bu y�llarda i�inde "Caught in a Cabaret", "Caught in the Rain", "The Face on the Bar-Room Floor" ve "His Trysting Place"in de bulundu�u 34 k�sa film �ekti. Bu sessiz filmlerle hareket komedisinde geli�me imkan� buldu.

Mack Sennett'�n yard�m�yla girdi�i Keystone Film �irketi'nde haftal�k 150 dolara �al��yordu. Ancak filmlerinin ba�ar�s�na k�yasla bu �cret hafif kal�yordu. Bu �irketten ayr�larak Essanay �irketi'ne ge�ti. Karde�i Sydney, �ngiltere'den ayr�larak Amerika'ya gelmi�ti. Keystone'da ona i� buldu. Ertesi y�l daha y�ksek bir �cretle Mutual Film �irketi ile 12 film i�in anla�ma imzalad�. Bu filmler "The Floorwalker", "The Fireman", "The Vagabond", "One A.M.","The Count", "The Pawnshop", "Behind the Screen", "The Rink", "Easy Street", "The Cure", "The Immigrant" ve "The Adventurer" idi. 1917 y�l�na geldi�inde kendi �irketini kurup ba��ms�z filmler yapmay� planl�yordu. Hollywood'da La Brea Avanue isimli b�lgede �irketini kurmak i�in arazi almay� planl�yordu. 1918 y�l�n�n ba�lar�nda First National Exhibitors Sirki ile anla�arak ilk ad�m� att�. Yap�mc�l��n� �stlendi�i ilk filmi "A Dog's Life"� �ekti. Ard�ndan "The Bond" ve "Shoulder Arms" adl� sava� komedilerini �ekti. Bu filmler ile Chaplin'nin pop�leritesi artm��t�. 1919 y�l�nda "Sunnyside" ve "A Day's Pleasure"� �ekti.

1919'da Mary Pickford, Dougles Fairbanks ve D.W Griffith ile United Artists �irketi'ne ortak oldu. �irket oyunculara ve eme�i ge�enlere adil bir �ekilde �cretlerinin �denmesini �ng�r�yordu. Oyuncular�n �al��an olarak yer ald�� bu �irkette, �cretler y�neticiler ile oyuncular aras�nda payla�t�r�l�yor ve oyuncular�n haklar� g�zetiliyordu. Kendi finansman�na sahipti. B�ylece Hollywood'da bug�nk� tarzda ilk film �irketi kurulmu� oldu.

Charlie Chaplin, United Artist'deki i�ine ra�men First National �irketi'yle anla�mas�n� yenilemek durumundayd�. B�ylece 1921 y�l�nda 6 filmlik bir anla�ma imzalad�. �lk �ekti�i film olan "The Idle Class"da sinema d�nyas�n�n en �nl� �ocuk oyuncular�ndan olan Jackie Coogen ile �al��t�. Ayn� y�l Londra, Paris ve Berlin'i de i�ine alan bir Avrupa turu yapt�.

Bu gezisinden sonra Amerika'ya d�nd��nde United Artist'deki i�ine aktif olarak d�nebildi. Baz� d�zenlemeler yap�ld�ktan sonra i�inde "Woman �n Paris"(1923), "Gold Rush"(1925), "Circus"(1928), "City Lights"(1931), "Modern Times"(1936) ve "The Great Dictator"(1940) adl� filmleri �ekti. "City Lights" ve "Modern Times"�n �ekildi�i d�nem sesli filmin ilk d�nemleriydi. Sessiz film mant�� ile �ekilen bu filmlerde sadece ekektler ve m�zik kullan�lm��t�. Bu filmlerde �zg�rce �al��ma imkan� buldu�undan kendi tarz�n� a��k�a ortaya koyabilmi�ti. Filmlerde siyasi ve toplumsal g�ndermeler bulunmaktayd�. Avrupa'n�n i�inde bulundu�u durumu g�zlemlemi� ve filmlerinde bunu ele�tirmi�ti. Halk taraf�ndan filmler be�enilmesine kar��l�k Amerika vatanda�� olmay� reddetmesinden dolay� karalama �al��malar� s�rmekteydi. Yapt�� evlikler ile de dikkat �ekmi�ti. �ok gen� ya�ta olan e�leri ve hakk�nda a��lan babal�k davas� g�ndemi me�gul etmekteydi. "Gold Rush" filminde kom�nizm propagandas� yap�ld�� gerek�esiyle Amerika'ya giri�i yasakland�. Bunun �zerine kar�s� ve �ocuklar�yla �svi�re'ye yerle�ti.

1947'de "Monseiur Verdoux" ve 1952'de "Limelight" adl� filmeri �ekti. Ard�ndan Amerika'y� ve ya�am tarz�n� ele�tirdi�i "A King in New York" adl� filmi �ekti. 1966 y�l�nda ise ba�rollerinde Marlon Brando ve Sophia Loren'nin oynad��, kendisinin de hem oynay�p hem y�netti�i "A Countess From Hong Kong"u �ekti. �l�m�nden �nce m�zik, spor ve yazarl�kla u�ra��yordu. "My Trip Road", "A Comedian Sees The World", "My Autobiography" ve "My Life in Pictures" adl� kitaplar� yazd�. Solak olmas�n kar��n b�y�k bir kolayl�kla keman ve �ello �al�yordu. Bunun yan�nda filmlerinde ge�en baz� �ark�lar�n compozit�rl��n� yapm��t�. Bu �ark�lar, "Sing a Song", "With You Dear in Bombay", "There’s Always One You Can’t Forget", "Smile", "Eternally" ve "You are My Song" idi.

< 1929 y�l�nda ilk kez d�zenlenen Oscar �d�lleri'nde "The Circus" filmiyle "En �yi Erkek Oyuncu" ve "En �yi Komedi Filmi Y�netmeni" dallar�nda adayd� ancak �d�l� vericek komite ona �zel �d�l vermeye karar verdiler. B�ylece ilk "Oscar" �d�l� bu oldu. 1972 y�l�nda ise ikinci kez ald�� "Onur �d�l�"nde ise sahneye ��kt��nda 5 dakika s�resince ayakta alk��land�. Bunlar�n d��nda "Monseiur Verdoux", "City Lights" ve "Limelight" ile ba�ka Oscar �d�lleri de ald�.

"Slapstick" yani v�cut dilinin �n planda oldu�u, oyuncular�n yapt�� hareketlerle izleyiciyi g�ld�rmeye �al��an bir komedi t�r� olan hareket komedisinin ba�ar�l� oyuncular�ndan olan Chaplin, sinema d�nyas�na yeni bir bak�� a��s� getirmi�tir. Filmlerinde politik mesajlar�n� komedi ile birle�tirerek sert bir bi�imde vermi� ve bu y�zden Amerika'dan s�n�rd�� edilmi�ti. Ancak buna ra�men iki kere Oscar Onur �d�l� kazanm�� ve 1975 y�l�nda "Sir" �nvan� alm��t�r.
25 Aral�k1977'de 88 ya��nda iken uykusunda �ld�. �l�m�nden sonra 1 Mart1978'de v�cudu Polonyal� ve Bulgar bir grup taraf�ndan ailesine �antaj yapmak amac�yla �al�nd�. Olaydan 11 hafta sonra bu ki�iler yakaland� ve Chaplin'nin v�cudu mezar�na yerle�tirildi.

Eklenmi� �nizlemeler

Magnolia

JosefK — Wed, 07 May 2008 14:49:54 GMT

Y�netmen;
Paul Thomas Anderson

Y�l;
1999

Oyuncular;
Julianne Moore ... Linda Partridge
William H. Macy ... Donnie Smith
John C. Reilly ... Officer Jim Kurring
Tom Cruise ... Frank T.J. Mackey
Philip Baker Hall ... Jimmy Gator
Philip Seymour Hoffman ... Phil Parma
Jason Robards ... Earl Partridge
Alfred Molina ... Solomon Solomon
Melora Walters ... Claudia Wilson Gator
Michael Bowen ... Rick Spector
Ricky Jay ... Burt Ramsey / Narrator
Jeremy Blackman ... Stanley Spector
Melinda Dillon ... Rose Gator

Ayyas Visual Trip

�zerine yorum yapmas� zor bir film benim i�in..Bir nevi Inarritu tad�..Kesi�en hayatlar,toplumsal roller ve pi�manl�klar..En g�zel taraf� da bol bol simge ve tevrat/incil referanslar�..

Tom Cruise'a kat�lmadan edemedi�imi belirteyim;"Respect the cock,tame the cunt!"

Eklenmi� �nizlemeler