Jules Verne

Jules Verne Hakkındaki Görüşler
Yeniden Jules Verne...
Milliyet Sanat
Doktor Ox’un Deneyi
Jules Verne
İthaki Yayınları
ORHAN TÜLEYLİOĞLU
Bilim kurgunun babası olarak anılan efsanevi yazar Jules Verne yeniden Türkçe’de. İthaki Yayınları’nın hazırladığı, yazarın bütün yapıtları dizisinin ilk kitabı: "Doktor Ox’un Deneyi".
Edebiyatın sevildiği bir ortamda doğan, önce küçük bir papaz okulunda ardından College Royale’deki öğretmenlerinden mükemmel bir klasik eğitimi alan Jules Verne, çok genç yaşta bir kamarot olabilmek için evden kaçar ama yakalanıp ailesine iade edilir. Daha sonra da babası tarafından hukuk öğrenimi için Paris’e gönderilir. Oğlunun kendi izinden yürümesini isteyen avukat baba Verne, onun oyun yazıp yayımlattığını duyunca öfkelenir, gönderdiği parayı keser. Böylece Jules de yazdıklarıyla geçinmek zorunda kalır. Bu dönemde, Alexandre Dumas, genç yazarın koruyucusu durumundadır. Ara yıllarda, genç Verne’e Lirik Tiyatro’da geçici bir sekreterlik görevi verilir. İşte, bu dönem onun Paris kütüphanelerinde coğrafya, fizik, matematik, kimya, jeoloji, mühendislik, astronomi öğrendiği, çağının son buluşlarını ve son teknik gelişmeleri konu alan kitap ve dergileri okumakla geçirdiği yıllardır.
Ancak, onun bir yazar olarak gerçek anlamda doğuşu 1850’den sonraya denk düşer. Verne’in "Balonla Beş Hafta"sının el yazması, tam on beş yayınevince geri çevrilir. Sonra bir rastlantı, Jules Verne ile Jules Hetzel’i karşı karşıya getirir. Stendhal ve Balzac’ın yayımcısı Hetzel ile amaç birliğine siyasal yakınlık da eklenince genç yazar, birden bir anlayış ortamıyla karşılaşır, desteklenir ve sevgi bulur. Artık Hetzel onun için bir dost, sert karekterli bir danışman ve yeri doldurulmaz bir baba olacaktır. Bu birliktelik, yazarın ölümüne dek, 64 kitap boyunca, yirmi üç yıl sürer.
Verne’in haritalara ve büyük keşiflere duyduğu sevgi, onu uzun bir zamana yayılan coğrafi hikâyeler dizisini yazmaya yöneltir. "Balonla Beş Hafta", "Deniz Altında Yirmi Bin Fersah", "Ay’a Seyahat", "Dünyanın Merkezine Seyahat" genellikle sıradışı özellikler taşıyan karakterlerin akla hayale gelmez yerlere tuhaf araçlar ve yöntemlerle gidişlerini anlatır. Çoğu, seyahatleri konu edinen bu macera romanları hem çok beğeni kazanır, hem de çok satar.
Jules Verne uzunca bir zamandan beri teknolojik öngörüsü olan bir kâhin ve bir gelecek habercisi olarak algılandı.İlk ilhamlarını ondan aldıklarını ifade eden 20. yüzyıl bilginlerinin sayısı da az değildi.
Bu kitaba konu olan olaylar, hiçbir haritada yer almayan Quiquendone kentinde geçiyor. Kent babadan oğula geçen bir sistemle uzun yıllardır yönetilmektedir. Dar yolları, takviye edilmiş surları, İspanyol tarzı evleri, sebzemeyve hali ve belediye başkanıyla Quiquendone halkı, uysal, aşırı tutumlu, geçimli, sakin bir mizaca sahiptir. Kimseye ihtiyaç duymayan bu insanların arzuları sınırlı, yaşamları şatafatsız; kendileri ılımlı, soğuk ve ağır kanlıdır. Yüzyıllardır insanların birbirlerine sövüp saymadığı, atların huysuzlanmadığı, köpeklerin ısırmadığı, kedilerin tırmalamadığı jandarmaların laf olsun diye ortalıkta dolaştığı, üç yüz yıldır ne bir yumruğun ne de bir tokatın atıldığı bir kenttir burası.
Quiquendone’a beş ay önce asistanıyla birlikte gelen Doktor Ox, tuhaf bir adam, aynı zamanda Avrupa bilim dünyasınca bilinen ve takdir edilen bir fizyolojisttir. Doktor, tüm bir kentin aydınlatılması işine ön ayak olur ve masrafları üstlenir. Böylece, aydınlatıcı gaz üretimi amacıyla bir fabrika inşa edilir. Belediye başkanı ile yardımcısı ve bazı ileri gelenler bu modern aydınlatma sisteminin evlerine girmesine izin vermek gerektiğine inanırlar.
Doktor Ox’un üreteceği yüksek nitelikli bir bileşik sayesinde Quiquendone kentinin görkemli bir aydınlatmaya kavuşacağı kesindir. Ancak daha sonra anlaşılacağı gibi, doktor ve asistanı işin bu kısmıyla pek az ilgilenir. Gaz borularının kentin her yerine döşenmesinden ve deneyin başlamasından sonra kent dikkat çekici bir değişime uğrar, insanlar arasında çeşitli tartışmalar, kavgalar çıkar, taşkınlıklar bir salgın gibi evlere oradan da sokaklara yayılır ve nihayetinde kent tanınmaz bir hale gelir.
Doktor Ox’un deneyi neydi? Niçin burayı seçmişti? Bu insanlara birden bire ne oldu? Verne diğer yapıtlarında olduğu gibi, insanlığın sahip olduğu bilginin ötesine geçerek, simgenin ve gizin dünyasının yanında, erdemin, zekanın, cesaretin, yetenek ve hayal gücü gibi tüm nitelik ve özelliklerin dünyasını da sorguluyor. Eğlendirirken eğitiyor.
"Doktor Ox’un Deneyi", ünlü yazarın, bilimsel ütopya düzleminden siyasaltoplumsal sorunlara doğru kayışını gösteren güzel bir örnek.
Avrupa'nın uzay aracı Jules Verne
Hürriyet Gazetesi
24.01.2004
Avrupalıların "Jules Verne" adlı otomatik uzay aracı, 2004 eylülünde Uluslararası Uzay İstasyonu'na (UUİ) doğru yola çıkacak. İlk bilim-kurgu yazarı Jules Verne'in (1828-1905) adını taşıyan "Automated Transfer Vehicle" (ATV), uzun vadede uzay randevuları için kullanılacak ve gezegenler arasında yolculuklara olanak tanıyacak.