Edgar Allan Poe

Morgue sokağı cinayeti ve Kızıl ölümün maskesi ile tanıdım.

Perili Saray
En yeşilinde vadilerimizin
Ki halkı yalnızca meleklerdi,
Bir zamanlar görkemli ve narin
ışıl ışıl bir saray vardı.
Krallığını sürdürürken Düşünce
O dimdikti,ayakta,
Tek melek kanadı değmemiştir daha önce
Böylesine alımlı bir yapıya

Sarı sancaklarla,görkemli,parlak,
Dalgalanırdı kulesi,
(Bütün bunlar,eski,uzak
Geçmişte kalmış hepsi)
Yumuşak rüzgarlar,dalgın
O uzun,tatlı günler boyu,
Burçlardaysa sorguçlu,solgun
Uçuşurdu kanatlı bir koku.

O mutlu vadinin gezginleri-
Baktıkları iki ışıklı oyuktan-
Görürlerdi perilerin raks ettiğini
Eşliğinde altın sesine lutun,
Ve tahtn çevresine kurulmuş
Moradoğanlar,
Tahttaysa görkemine eş
Beldeyi yöneten kral.

İncilerle yakutlarla ışırdı
Sarayın güzelim kapısı,
Aralığından taşar,taşar,taşardı
Yankı'ların billur sesi
Ki biricik görevleri,gece gündüz
Şarkılar söylemekti,
Ve o tatlı sesleriyle-eşsiz
Övmek Kral'daki hikmeti.

Ne var ki kötülükler,kara yas giysileriyle
Kuşattılar Kral'ın toprağını;
(Gelin yas tutalım hep birlikte
Çünkü göremeyecek zavallı yarını!)
O'nun ocağında tomurcuklanan
Görkemin çiçek açışı dört yana
Şimdi bir masal,güç anımsanan
Gömülüp gitmiş eski zamana.

Şimdilerde o vadiden geçenler
Pencerelerin kızarık ışığında,
Çırpınan dev karaltılar seçerler
Çatlak bir ezginin eşliğinde.
Bu arada baş döndürücü bir ırmak
Gibi hızı asla kesilmeden
Solgun kapıdan taşar uğursuz bir kalabalık
Kahkahalarla-bir daha asla gülümsemeden.

Kızıl Ölümün Maskesi

Tanışıklığımız pek iyi olmamıştır Edgar Allan Poe'yla.Ortaokul yıllarımdan hatırlıyorum yeni ingilizceyi sökme çabalarındayız,X-ing a Paragraph adlı bir hikayesi okutulmuştu bizlere.Pek bir anlam verememiştim o zamanlar,fakat daha sonradan başka hikayelerini ve şiirlerini okuduğumda idrak ettim aslında kaliteli,alternatif birşeyler çıkarmış olduğunu.

BİR DÜŞ

Görüntüleri arasında karanlık gecenin
Yitirilmiş sevincin düşünü kurdum.
Ama kalbimi kırarak beni uyandırdı
Görüntüsü yaşamın ve ışığın.

Ah! Düş olmayan bir şey var mıdır gündüzleyin
Gözlerinde geçmişten gelen bir ışıkla
Çevresine bakan kişi için?

O kutlu düş-o kutlu düş,
Bütün dünya kınarken
Tarlı bir ışık gibi neşelendirdi beni
Yalnız bir ruha yol gösteren.

Ne olmuş geceleyin ve fırtınada
Titriyorsa yükseklerdeki ışık?
Daha berrak bir sey var mıdır
Gündüz parlayan yıldızından, gerçeğin!

EDGAR ALLAN POE

Sevilmek mi?öyleyse bırakma yüreğini
Şimdiki yolundan ayrılmaya.
Olduğun herşeyken şimdi,
Olmadığın şey olma.

Böylece kibarlığın, lütfun,
Aşkın güzelliğin, sonsuz bir
Övgü konusu olacak yeryüzünde,
ve aşk-basit bir görev.

Edgar Allan Poe

Annabel Lee

Seneler,seneler evveldi;
Bir deniz ülkesinde
Yaşayan bir kız vardı,bileceksiniz
İsmi Annabel Lee;
Hiçbir şey düşünmezdi sevilmekten
Sevmekden başka beni.

O çocuk ben çocuk,memleketimiz
O deniz ülkesiydi,
Sevdalı değil karasevdalıydık
Ben ve Annabel Lee;
Göklerde uçan melekler bile
Kıskanırdı bizi.

Bir gün işte bu yüzden göze geldi,
O deniz ülkesinde,
Üşüdü rüzgarından bir bulutun
Güzelim Annabel Lee;
Götürdüler el üstünde
Koyup gittiler beni,
Mezarı ordadır şimdi,
O deniz ülkesinde.

Biz daha bahtiyardık meleklerden
Onlar kıskandı bizi,_
Evet!_bu yüzden (şahidimdir herkes
Ve o deniz ülkesi)
Bir gece bulutun rüzgarından
Üşüdü gitti Annabel Lee.

Sevdadan yana ,kim olursa olsun,
Yaşça başca ileri
Geçemezlerdi bizi;
Ne yedi kat gökdeki melekler,
Ne deniz dibi cinleri,
Hiçbiri ayıramaz beni senden
Güzelim Annabel Lee.

Ay gelip ışır hayalin eşirir
Güzelim Annabel Lee;
Bu yıldızlar gözlerin gibi parlar
Güzelim Annabel Lee;
Orda gecelerim,uzanır beklerim
Sevgilim,sevgilim,hayatım,gelinim
O azgın sahildeki,
Yattığın yerde seni.
Edgar Allan Poe

ELDORADO
Şen şakrak donanan,
Bir şövalye kahraman,
Gölgesinde, güneşinde,
Dudağında bir şarkı
Yollarda dolaşmıştı,
Eldorado'nun peşinde.

Şövalye çok kahramandı-
Fakat o yaşlandı-
Ve bir gölge düştü onun
Yüreğinin üzerine,
Rastlamayınca bir izine
Dünya'da Eldorado'nun.

Ve, onu nihayeti
Terkedince kuvveti
Rast geldi gezgin bir gölgeye-
Ve Gölge,dedi o,
Nereden gidilir, Eldorado
Denilen ülkeye?

Ay'ın dağları
Üzerinden ileri,
Gölgeler Vadisi'ne doğru,
Sür, cesaretle sür atı,
Diye gölge cevapladı,
Ararsan Eldorado'yu.


Edgar Allan Poe

KUZGUN

Bir vakitler bir gece yarısı sıkkın, kafa yoruyorken, yorgun argın,
Unutulmuş eski ilimlerin garip ve acayip kitap ciltleri üzerine ben-
Kestiriyordum, tam dalacağım esnada, ani bir tıkırtı geldi öteden,
Odamın kapısını kibarca birisi vuruyor, vuruyordu sanki tak tak.
'Bu', diye söylendim, 'odamın kapısını tıklatılıp duran bir konuk,
Sadece bu, başka bir şey yok.'

Anımsıyorum ah çok kesin, bir Aralık ayındaydık, rüzgârlı, hazin,
Ölen her bir köz parçası dövüp işliyordu yer döşemesine ruhunu.
Sabahı diledim arzuyla; Ben boşu boşuna ödünç bir avuntuyu
Arıyordum acı dindirici kitaplarımda, acısı için Lenore' un, o yitik,
O meleklerin Lenore dedikleri kızın, o eşsizin, ışıyanın ışık ışık,
O burada adı anılmayanın artık.

Ve titretiyor, erguvani perdelerin ipeksi, kederli, belirsiz hışırtısı
Öylesine dolduruyordu ki içimi hiç duyulmamış tuhaf korkularla
Nihayet kalp çarpıntımı bastırmak için tekrarladım kalkıp ayağa
'Bu, odamın kapısında içeri geçmeye yalvaran biri, bir konuk
Bu, oda kapımdan gireyim diye yalvaran geç kalmış bir konuk
Budur ancak, başka bir şey yok.'

Çok geçmeden topladım cesaretimi, uzatmadan tereddütümü
'Bayım ya da Madam, içtenliğimle bağışlamanızı ediyorum rica,
Şöyle bir şey oldu fakat, uyukluyordum ben, sizse öyle kibarca
Gelip çaldınız oda kapımı, öyle belli belirsiz tıklattınız ki tık tık,
Tam emin değilim sizi işittiğimden.'- dediğimde açtım kapıyı
ardına dek: -
Bir şey yoktu, karanlık vardı dışarıda bir tek.

O karanlığın derinliğine dikkatle bakarak, orda durdum, merak,
Korku, kuşku duyarak, daha önce hiç bir faninin cüret edemediği düşler kurarak uzun süre.
Bozulmadı sessizlik lakin, karanlık vermedi bana bir emare,
Ve fısıldaşılan 'Lenore! ' sözcüğüydü, orada tek söylenen sözcük,
Fısıldadığım 'Lenore! ', bir yankıyla mırıltılı geri dönen sözcük,
Başka bir şey değil buydu ancak.

Odama geri döndüğümde ben, ruhum tutuşmuştu tamamen,
Çok geçmeden öncekinden daha yüksek bir tıkırtı işittim tekrar.
'Eminim', dedim, 'pencere kafesinde eminim hayret bir şey var;
O halde, şu esrarı araştırmam, neymiş orada ki görmem gerek-
Bir araştırayım şu esrarı, kalbim bir anlık sakin olman gerek:-
Rüzgâr bu daha başkası yok.'

Panjuru hızla açınca, girdi o an, oradan içeriye çırpına uça,
Çok eskideki kutsal günlerden gelme haşmetli bir Kuzgun;
Göstermeksizin en ufak bir saygı, bir azcık dur durak olsun,
Lort veya leydi edasıyla tünedi oda kapımın üstüne konarak-
Tünedi oda kapımın tam üstündeki Pallas büstüne konarak-
Tünedi, oturdu, hepsi bu dahası yok.

Takındığı ifadenin haşin ve ciddi adabı bu abanoz kuşun,
Kederli hayallerimi gülümsemeye çevirdi sonra hemen,
'Korkak değilsin sen' dedim, 'kırpık, tıraşlı tepeliğine rağmen
Söyle bana, senin lorda yaraşır ismin nedir Gece'nin Plutonik
Kıyısında, Gece'nin kıyısından gelen, korkunç, amansız ve antik
Kuzgun! ' Dedi ki, 'Asla Olmayacak.'

Açıkça duymaktan böyle düzgün konuşmasını bu çirkin kuşun
Hayrete düştüm, anlamı, alakası zayıf olsa da cevabının;
Kabul edelim ki henüz ihsan edilmemiştir odasında kapının
Üzerinde bir kuş görmek yaşayan bir insana şimdiye dek-
Oda kapısı üstündeki yontu büstte, adı Asla Olmayacak
Gibisinden bir kuş ya da hayvan görmek.

Fakat o yumuşak büstün üstünde bir başına oturdu, söyledi sade
O bir tek sözcüğü, sanki o bir tek sözcükle dökercesine içini.
Daha ne bir tüyünü oynattı Kuzgun, ne de bir şey söyledi yeni,
Ta ki ben 'Diğer dostlar önceden uçtular' diye mırıldanana dek,
' Uçup giden umutlarım gibi önceden, o beni yarın edecek terk.'
O zaman kuş dedi ki 'Asla olmayacak.'

Yerinde verilmiş bu cevapla bozulmuş dinginlikte irkilmiş,
'Kuşkusuz' dedim, 'sarf ettiği laflar peşindeki merhametsiz yıkım
Tarafından izi sürülmüş mutsuz bir üstattan kaptığı tek birikim,
Öyle ki, izi şarkıları tek nakarat olana dek sürülmüş gittikçe çabuk
İzi umutlarına ağıt olana dek sürülmüş o bir tek melankolik
Nakarat, 'Asla', diyen 'asla olmayacak.' '

Fakat hala sevk ediyordu üzgün ruhumu gülümsemeye kuzgun,
Bir iskemleyi dosdoğru kuşun büstün ve kapının önüne çektim;
Sonra kadife mindere çöktüm, kendimi düşü düşe eklemeye bıraktım
Bu uğursuz geçmiş zaman kuşunun ne olduğunu düşünerek,
Ve bu katı kaba korkunç kuru geçmiş zaman kuşunun ne demek
İstediğini, 'Asla olmayacak' diye gaklayarak.

Bunu sezinlemeye çalışarak oturdum, tek hece söylemeden durdum
Ateş gibi gözleri şimdi göğsümün içinde yanmakta olan kuşa,
Bunu ve dahasını düşünerek oturdum, başım dayalı rahatça,
Seyrettiği kadifeye, lamba ışığının şeytanca zevklenerek,
Lamba ışığının zevkle seyrettiği mor kadifeye yaslanamayacak
Fakat o, ah bu asla olmayacak.

Derken, sanki hava ağırlaştı çöktü, görünmez bir buhurdandan esanslar koktu
Sallanan, adımları tüy kaplı zeminde çıngırdayan Meleklerce sola sağa.
'Zavallı' dedim kendime, 'Tanrın sana ödünç verdi, gönderdi bu Seraphimlerle sana,
Soluklan, rahatlan ve Lenore'un anılarının acısından arın artık,
İç, kana kana iç, bu acılardan arındırıcı iksiri ve unut o yitik
Lenore'u. Kuzgun dedi ki 'Asla olmayacak'.

'Kötücül şey! ' dedim, 'Kâhin! Kuş da olsan iblis de yine de kâhinsin!
Yoldan Çıkarıcı göndermişse de, fırtına fırlatılmışsa da seni bu yakaya,
Yapayalnız ama yine de gözü pek, büyülenmiş bu çöllük ülkeye,
Dehşet uğrağı bu evin üstüne, var mı, yalvarırım, söyle bana neyse gerçek,
Şifalı bitkisel bir merhem Gilead'da, yalvarırım, söyle bana apaçık.
Kuzgun dedi ki 'Asla olmayacak'.

'Kötücül şey! ' dedim, 'Kâhin! Kuş da olsan iblis de yine de kâhinsin!
Üstümüzde uzanan cennetin, ikimizin de tapındığı tanrının adına
Söyle, bu gamlı ruh uzak Aden'de sarılabilecek mi o genç kadına
Meleklerin Lenore dedikleri o azizeyi sarabilecek mi kucaklayarak,
Meleklerin Lenore diye çağırdıkları o ışıyan, o eşi benzeri yok
Kadını. Kuzgun dedi ki 'Asla olmayacak'.

'Kuş ya da iblis! ' diye haykırdım, 'Ayrılığımızın işareti olsun o söz,
Katıl ona, o fırtına ile Gece'nin Plutonik kıyısına geri dön,
Git söylediğin yalanın izi gibi kara bir tüy bile bırakmadan,
Yalnızlığımı bozmadan git! Kapımın üstündeki büstten kalk!
Gaganı kalbimden çıkart, suretini kapımdan çek! '
Kuzgun dedi ki 'Asla olmayacak'.

Ve Kuzgun uçmadan hiç bir yana, hala oturuyor, oturuyor hala,
Oda kapımın hemen üstündeki solgun büstünde Pallas'ın;
Ve gözleri tamı tamına benziyor gözlerine düş kuran bir iblisin,
Ve lamba ışığı zemine vuruyor gölgesini onun üzerinden akarak,
Ve ruhum zeminde dalgalanarak uzanan bu gölgesinden onun
Hiç sıyrılamayacak, asla olmayacak.


Edgar Allan Poe

benziyordu gözleri hayal kuran bir şeytanın görüntüsüne,
vuruyordu kara gölgesini yere lambadan yansıyan ışık,
kapalı kaldı ruhum bu gölgenin içinde,
kurtulamayacak--hiçbir zaman.

Edgar Allan Poe

bahamalı martılar beni çağırdı,
bir ikinci bahar gecesi
yalan söyledim,
yırtık blucinli tayfalara,
seni sevmediğimi söyledim.
oysa rıhtımlar
en sarkılı dalgalarla yıkanıyordu,
midye kabuklarında sakladım gözyaşlarımı;
hastaydım,
kırık kötümser bir öksürük yapışmıştı boğazıma
seni unutmak gerekiyordu.

Edgar Allan Poe

Rüya içinde Rüya

Al bu buseyi kaşın üzre sen!
Ve işte şimdi ayrılıyorken,
İzin ver itiraf edeceğim-
Yanlış değildi söylediğin
Günlerin bir rüyaydı derken;
Uçup gittiyse umut yine de
Geceleyin ya da gündüz,
Hayalde, ya da hiçbirinde
Peki kaybımdan eksilen ne?
Rüya içinde bir rüyadır
Hep gördüğümüz, göründüğümüz.

Bir uğultunun ortasındayım
Dalgaların dövdüğü bir kıyıda,
Ve avucumda tuttuğum
Altın kum taneleri-
Azlar! Ama nasıl da kayıyorlar
Derinliğe parmaklarımdan,
Ağlarken - ben ağlarken!
Tanrım! Sıkıca tutamaz mıyım
Bırakmadan avucumdan?
Tanrım! Kurtaramaz mıyım
Birini acımasız dalgadan?
Yoksa rüya içinde bir rüya mı
Hep gördüğümüz, göründüğümüz?

Edgar Allan Poe

Edgar Allan Poe’nun üstümde dolaşan laneti
doğum günün
kutlu olsun
poe..
bugün senin
doğum günün..

biliyorum soracaksın, uslanmaz aşıksın,
amma;
asla bahsetmeyeceğim annabell den bugün.
biliyor musun gına geldi,
artık tüm insanlığa
annabell lee’yi
okumaktan, yazmaktan.

neden bilmiyorum ama, bugün
sana babandan da
bahsetmeyeceğim,
sen de sevmezdin
benim gibi babanı..
babanı neden sevmezdin
sahi poe?
babanı gerçekten
hiç sevmedin mi poe?
tamam girmiyorum bu kin ve nefret kustuğun
konulara.. oysa ki ne çok
sorularım vardı sana
babalarla ilgili..

biliyor musun poe; gotik dünyasında ve benim ruhumda bir numarasın,
senin şiirlerin yazılıyor, senin şiirlerin besteleniyor..

sakın bana annabell lee’yi sorma poe,
ağzımı bozarım bilmiş ol..

oysa ki ben seni ’’kuzgun’’ la sevdim poe..
o gece vakti kapını çalan aslında kimdi poe?
açıkla artık, aslında tahmin etmiyor da değilim;
açıkla poe, o gece vakti usulca kapına yanaşan
-babandı değil mi?
-babanı sevemedin işte bu yüzden değil mi poe?
-baban mıydı poe?
-baban sana aşıktı ya sen babana poe?

Uçmuyor kuzgun, oturuyor orada, hala orada
Oda kapımın üzerindeki o süzgün büstte
Rüya gören bir iblisin bakışı gözlerinde
Gölgesi akıyor zemine yüksekteki lambadan
Ve bu gölgeden, yerde uzanmış yatan,
Yükselecek mi ruhum? – "hiçbir zaman"

ne zaman bu "-hiçbir zaman" poe,
bekliyorum artık kendi zamanımı
sen gel de bugün bana bir işaret gönder,
zamanımın geldiğini söyle bana poe.
iblisin gözlerini görüyorum aynaya her baktığımda omuzlarımın üstünde,
iblisi görüyorum artık poe..
ben iblis derken sen halen bana sürtüğü sorup duruyorsun,
öldüğünü söylememiş miydin bana, eller üzerinde götürüldüğünü,
sen değil miydin mezarını bile bana ince ince tarif eden..

senden sonra çok değişti bu hayat poe,
ıstırabı bana yüreğimde tattırdığın acı ve hüzün dolu satırlar
dehşet dolu anlarla birleştirilip yazılmıyor pek artık poe.
mazoşist duygularımı ve en hassas anlarımı okşayan
şiirleri okuyamıyorum,
yaşatamıyorlar bana kahrı, sevinci ve kederi aynı anda poe..

kalk da gel yattığın o toprak yığınının altından,
bak rabbin "ruhuna yardım" da etmedi,
edemez ki zaten, sen ruhunu şeytana satmamış mıydın aynen benim gibi,
medet umma artık rabbinden,
gel biran önce...
gel seni bekliyorum poe...

İstanbul - 19.01.2007

Özgür Deniz