Cengiz Çandar

Cengiz Çandar

1948 yılında Ankara'da doğdu. Ankara'daki ilkokul yıllarını, Talas-Kayseri ve Tarsus'ta ortaöğretim dönemi izledi. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Diplomasi ve Dış Münasebetler bölümünden 1970'de mezun oldu. ODTÜ İdari İlimler Fakültesi'nde Uluslararası İlişkiler Asistanı olarak akademik kariyeri kısa sürdü. 68 kuşağı gençlik hareketindeki eylemciliğinden ve SBF Öğrenci Derneği Başkanı olarak faaliyetlerinden ötürü 12 Mart askeri müdahalesinin ertesinde başı belaya girdi. Filistin direnme hareketinin bünyesinde kısa bir süre Şam'da, uzunca bir süre Beyrut'ta ve daha sonra kısa sürelerle Cenevre, Paris ve Amsterdam'da yaşadıktan sonra 1974'te Türkiye'ye döndü. 1976'da Vatan Gazetesi'nde Dış Haberler Şefi ve dış politika yorumcusu olarak gazetecilik mesleğine adımını attı. Vatan'da başlayan gazeteciliği, Türk Haberler Ajansı, Cumhuriyet, Hürriyet, Güneş ve halen çalıştığı Sabah gazeteleriyle devam etti. Gazeteciliğe başladıktan kısa süre içinde Ortadoğu uzmanı, Savaş Muhabiri gibi sıfatlarla anılır oldu. 80'li yılların ilk yarısının önemli bir bölümünü Lübnan'da, defalarca gittiği İran ve Ortadoğu'nun diğer merkezlerinde geçirdi. 80'li yılların ikinci yarısında Doğu Avrupa'ya ve eski Sovyetler Birliği'ne yöneldi. Geniş bir coğrafyada turladı. 1991 ile 1993'teki ölümüne dek Cumhurbaşkanı Turgut Özal'ın özel danışmanı ve en yakınlarından biri olarak görev yaptı. 1993-95 arasında gönlünü ve beynini Bosna başta, Balkanlar'a çevirdi. Aynı yıllara Yeni Demokrasi Hareketi kurucu üyeliği ve örgütlenme sorumluluğunu sıkıştırdı. 1997-1999 arasında İstanbul Bilgi Üniversitesi'nde Orta Doğu Tarihi ve Orta Doğu Politikası dersleri verdi. 1999-2000 yıllarını Washington'da Amerika'nın önemli araştırma merkezlerinde, "21.Yüzyıl Türkiye'si" üzerine çalışma yapmaya Türkiye'den davet edilen ilk kişi olarak geçirdi. 80'li ve 90'lı yıllara ait çeşitli gazetecilik ve haber başarı ödülleri ile özellikle önemsediği Abdi İpekçi Barış ve Dostluk Ödülü ile Gazeteciler ve Yazarlar Vakfı'nın Hoşgörü Ödülüne sahip (1995). Fenerbahçe Spor Kulübü üyesi. Uluslararası Balkan Konferanslarının örgütleyicilerinden. Evli ve bir kız çocuğu babası.

ESERLERİ: Direnen Filistin (1976), Dünden Yarına İran (1981), Ortadoğu Çıkmazı (1983), Tarihle Randevu (1983) ve Güneşin Yedi Rengi (1987) Benim Şehirlerim İz Y.(2000)

Kod adı
Osman Öğretmen
Cemal A. Kalyoncu
Aksiyon 2 aralık 2000


Sakin bir çocukken, sistemin zaman zaman yolunu tıkaması ile yer altına inen, Filistin'le Türk kimliği arasında gidip gelen, gazetecilikte önemli başarılara imza atan, ülkenin en ciddi kurumlarından birinin elemanı tarafından üzerine çamur sıçratılan, gazetesi tarafından jurnallenen 52 yıllık bir adamın öyküsü

Cengiz Çandar. Bu isim son yıllarda Tarkan, Çevik Bir, Hakan Şükür kadar Türkiye'nin en çok konuşulan isimlerinden birisi oldu. Çocukluğunda oldukça sakin bir kişi olan Çandar, bugünlere, 'haksızlık ve adaletsizliğe karşı' olma duygusu sayesinde geldi desek yanılmış sayılmayız. Çandar'ın 52 yıla yayılan birçok kişiye nasip olmayacak kadar karmaşık ve bir o kadar da renkli hikayesinde, Türkiye'de düzenin insanları nasıl yer altına ittiğini, sol hareketin ülkeyi bir dönem nasıl etkilediğini, torpille neler yapılabileceğini, hepsinden önemlisi Türkiye'de düzene başkaldıran 'asi' denebilecek bir kişinin Avrupa'da aslında hukuk devleti talebinde bulunan sıradan bir kişi anlamına geldiğini bulacaksınız.

Cengiz Çandar, Osmanlı Devleti'nin kurucusu Osman Gazi'nin kayınpederi Şeyh Edebali ile bacanak olan ve I. Murad'ın sadrazamlığını yapan Çandarlı Kara Halil Hayreddin Paşa'nın torunudur. İmparatorlukta sadrazamlık yapan sadece Çandarlı Hayreddin Paşa değildir. Babadan oğula geçmese de onun büyük oğlu Çandarlı Ali Paşa da sadrazamlık yapmıştır Osmanlı'da. Kosova Meydan Muharebesinde 1. Murad öldürüldükten sonra Yıldırım Beyazıt'ı tahta çıkaran odur. Ali Paşa'nın kardeşi Çandarlı İbrahim Paşa, ailede sadrazamlık yapan bir başka isimdir. Onun oğlu, büyükbabası ile aynı ismi taşıyan Çandarlı Halil Paşa ailenin çıkardığı bir diğer sadrazamdır. Halil Paşa, Osmanlı'dan bu yana bakıldığında Türk tarihinde Menderes'ten evvel asılan ilk başbakandır. Fatih Sultan Mehmet, İstanbul'un fethinden hemen sonra Bizans'tan rüşvet aldığı söylentileri üzerine Çandarlı Halil Paşa'yı İstanbul veya Edirne'de idam ettirmiştir. II. Beyazıt zamanında sadrazamlık yapan onun oğlu Çandarlı İbrahim Paşa ise ailenin son sadrazam temsilcisi olarak tarihe geçer. Çandarlı ailesi, bu tarihten sonra İznik'e yerleşerek toprak sahibi olur: "Çandarlı Halil Paşa'nın idamı çok büyük bir travmaya sebep olur. İmparatorluk kurucusu, kazasker, ulema, ahilikten gelen ve böyle bir asker ailesi... İşte bu aile geliyor İznik'te, Türkiye'de milyonlarcası görülebilecek mütevazı kasabalı bir aileye dönüşüyor." Aileye yeniden popülarite kazandıran ise Cengiz Çandar olacaktır: "Alçakgönüllülüğü ihlal ederek söyleyeyim, içlerinde en cinsleri benim. Çünkü ben yeniden ihya ettim kavramı." Cengiz Çandar'ın soyu ise Fatih Sultan Mehmet tarafından idam ettirilen Çandarlı Halil Paşa'nın kardeşi, devletteki en yüksek görevi Bolu Mutasarrıflığı olan, bir Sırbistan seferinde esir düşen, yapılan anlaşmanın maddelerinden birisi de onu kurtarmaya yönelik olan I. Mehmed Çelebi'nin dokuz kızından biri II. Murad'ın kızkardeşi, Fatih'in de halası olan Hafsa Hatun'la evlenen Mahmud Çelebi'ye dayanmaktadır: "Padişahın kızkardeşi ile evli olduğu için en azından bazı kuşak ve kademelerde Osmanlı ve Çandarlı aileleri akrabadır." Ailede bu koldan gelenler Çandar soyadını taşırken, diğer koldan gelenler Çandaroğlu soyadını kullanmaktadır. Osmanlı tarihinde Köprülü ailesi gibi birkaç tane sadrazam çıkaran Çandarlı ailesinin bir ferdi olan Ord. Prof. İsmail Hakkı Uzunçarşılı Çandarlı, Vezir Ailesi adıyla yaptığı çalışmada soyağacını Cengiz Bey'in 1920'li yıllarda İznik Belediye Başkanlığı yapmış büyükbabası Ali Çandar'ın büyükbabası Mahmud Celalettin'e dayandırmaktadır: "O yüzden bazı toplantılarda Türklüğü'nde karışıklık ve spekülasyon olmayacak birisi de benim diye gardımı alırım." İznik'te bir sokağa adı verilen Cengiz Çandar'ın büyükbabası Ali Çandar'ın Sıdıka Hanım'la evliliğinden Necmiye, Meziyet ve İhsan adında üç çocuğu gelir dünyaya. Ailede İznik dışına ilk çıkan Cengiz Çandar'ın da babası olan İhsan Bey olur. İhsan, Ankara Hukuk Fakültesi eğitiminden sonra Malatya, Niğde Aksaray ve Ankara'da savcılık ve hakimlikten sonra Et Balık Kurumu'nun beş kurucusundan biri olur ve genel müdürlüğünü yapar.