Güneş sisteminde karanlık gaz bulutları

Astronomlar, güneş sistemi civarında daha önce geleneksel gözlem yöntemleriyle tespit edilemeyen büyük ”karanlık” gaz bulutları tespit ettiler.

Science dergisinin son sayısında yayınlanan makalede, üç Fransız araştırmacının, gözlemlemeyi başardıkları “karanlık gaz bulutlarının”, galaksimizin “eksik maddesinin” bir kısmını oluşturduğunu düşündükleri belirtildi.

Makaleye göre, araştırmacılar, bulutların şimdiye kadar tespit edilen moleküler hidrojen miktarına eşit kütleye sahip olduğunu tahmin ediyor.

Günümüzün evren modellerine göre, Büyük Patlama'dan birkaç milyar yıl sonra evrenin yüzde 25'i karanlık (ya da siyah) maddeden, yüzde 70'i karanlık enerjiden (ya da boşluk enerjisinden), yüzde 5'i de normal (baryonik) maddeden oluşuyordu. Bu normal maddenin de hepi topu yüzde 10'u yıldızlar ve galaksilerde görünüyor. Kalan bölüme bu nedenle “eksik madde” deniyordu ve astrofizikçiler bunca yıldır bunu arıyordu.

Bazı bilim adamları, “eksik maddenin” büyük kısmının, galaksiler arası uzayda düşük yoğunluğa sahip sıcak gaz bulutlarında olabileceğini düşünüyor.

Uzmanlar, Samanyolu galaksisinin en yoğun ve soğuk kısımlarında esas itibarıyla hidrojen molekülü ve atomlarından oluşan bulutlar bulunduğunu artık biliyor ve bunların kütlesinin Güneş'ten birkaç milyar kat büyük olduğunu hesaplıyor. Uzmanlara göre, hidrojen atomlarından oluşan büyük bulutlar, kendi ağırlıkları altında parçalanıyor ve yıldızlar, böylece ortaya çıkan hidrojen molekülü kümelerinden teşekkül ediyor.

Astronomlar, bu bulutları gama ışınlarını kullanarak “görmeye” çalışıyor. İsabelle Grenier ve iki arkadaşı, 90'larda hazırlanan gama ışını tablolarını başka veri kaynaklarıyla karşılaştırarak, Güneş sisteminde daha önce tespit edilememiş muazzam gaz bulutlarını keşfettiler.

Bu “karanlık” bulutlar, bilinen bütün yakın moleküler bulutları kapsıyor ve yıldızların teşekkülünü sağlayan yoğun molekül odaklarıyla daha geniş alanlara yayılı hidrojen atomu rezervleri arasında 100-200 ışık yılı kalınlığında kuşak oluşturuyor.

Üç araştırmacı, Güneş sistemi civarındaki bu gazların toplam kütlesinin, yıldızımızınkinin 180 bin katı olduğunu düşünüyor. Araştırmacılara göre, gaz bulutları muhtemelen çok soğuk ve hidrojen molekülü bakımından zengin. Bulutların arasındaki toz parçacıkları da bulutlar gibi -262 derece sıcaklığa sahip. Bütün bunlar, bu bulutların niçin daha önce saptanamadığını gösteriyor.

Bu keşfin, yıldızlar arası ortamın evriminin anlaşılmasında anahtar rolü oynayabileceği belirtiliyor.