Evren ‘cıvık’ doğdu

Evren ‘cıvık’ doğdu

Dünyanın en büyük parçacık çarpıştırıcısında yapılan deneylerde, evrenin Big Bang’den sonraki ilk birkaç mikrosaniye içinde ‘mükemmel akışkanlık’ta bir sıvı olduğu öne sürüldü.

Evrenin doğum anı sayılan evrede sanılanın aksine gaz değil sıvı madde özellikleri göstediği belirlendi.

Brookhaven National Laboratory uzmanları, evrenin doğum anı sayılan Big Bang’ten sonraki mikrosaniyede evrenin ‘cıvık’ derecede akışkan olduğunu öne sürdü. Daha önce evrenin söz konusu evrede gaz özellikleri gösterdiği sanılıyordu. Atomaltı parçacıklar üzerine bilgilerin güncellenmesine neden olacak bu çalışma, kütleçekim ile atom çekirdeğinin alt-parçacıklarını bir arada tutan güçler arasındaki bağı sorguluyor.

Dünyanın en büyük parçacık çarpıştırıcısı Relativistic Heavy Ion Collider (RHIC)’ın bulunduğu laboratuvarda bilim insanları, altın atomlarının çekirdeklerini birbirleriyle çarpıştırarak, mikrosaniyelik bir süre için ‘trilyon derece’ sıcaklıklara ulaştılar. Fizikçiler, parçacık çarpıştırıcıyı bir zaman makinesi olarak değerlendiriyor, zira söz konusu trilyon derecelik ısılara sadece evrenin Big Bang’in ardından saniyenin 100 milyon’da biri kadar bir süre sırasında ulaşılmıştı.

GAZ DEĞİL, SIVI HALDE
Mevcut paradigmaya göre, Big Bang’ten sonra sadece saniyenin 100 milyon’da biri süren bu evrede, şimdiki doğa koşullarında proton ve nötronlara bağlı olan kuarklar ve glüonlar bilim insanlarının tabiriyle “havalarda uçuşuyordu”. Ancak şimdi bu teorem değişikliğe uğrayabilir. Erken evrenin fiziki koşullarını parçacık çarpıştırıcıda yeniden yaratan Brookhaven National Laboratory uzmanı Sam Aronson, kuarkların ve glüonların fışkırmadığını, aksine, bir sıvı gibi birbirlerine bağlı olarak hareket ettiklerini vurguluyor.

SIFIR VİSKOZİTEYE YAKIN
Bilim insanları ‘sıvı hal’ kavramını telaffuz ettiklerinde, sıvının akışkanlığa karşı gösterdiği direnci kastediyor. Buna ‘viskozite’ deniyor. Örneğin, balın viskozitesi yüksek olup, suyun düşüktür. Tüm sıvıların bir nebze viskozite vardır, ancak bilim insanları teorik amaçlarla kavramsal olarak ‘sıfır viskozite’den söz ediyor, bu kavram akışkanlığa karşı direnç göstermeyen sıvı anlamına geliyor. İşte, Brookhaven uzmanlarından, evrenin ilk evresinde kuark ve glüonların sıfır viskoziteye sahip olduklarını söylediğinde, bugünün şartlarında ‘olmayan’ bir durumu betimliyor.
Brookhaven’dan bir diğer uzman Peter Steinberg de, “Her zaman için biraz da olsa viskozite vardır, ancak evrenin ilk 100 milyonda birinci saniyesini kapsayan bu süreçte, ulaşılabilecek en düşük viskozite meydana gelmişti” diyor.

KARA DELİK VE ATOM ALTI
Teorik fizikçilerin son yıllarda öne sürdüğü kuramlara göre, kar delikler tarafından yutulan cisimlerde son derece düşük viskoziteye ulaşıyor. Teorik fizikçiler bir adım daha ileriye giderek, kara deliğin içindeki oluşumlarla, örneğin bir parçacık çarpıştırıcıda altın çekirdeklerinin birbirlerine girmesiyle meydana gelenler arasında bağıntı kuruyor. Tabiatiyle, evrenin iki ayrı oluşumu arasında bir benzerliğin ortaya çıkarılması, aynı fizik gücün etken olduğunu gösterir ki, bu genel geçer büyük bir teorinin yolda olduğuna işaret ediyor.
Araştırmanın sonuçları, ABD’nin Tampa kentinde toplanan American Physical Society (Amerikan Fizik Cemiyeti) konferansında tartışıldı.

Eklenmiş önizlemeler