Telekom'da 'tekelsiz' yıla giriyoruz

2004'te telekom sektörüne damgasını vuracak iki önemli olaydan biri devletin telekom tekelinin kalkacak olması. Liberalizasyonla birlikte 200 özel sektör firması telekom işine girecek. 31 Mayıs 2004'te ise Türk Telekom için ihaleye çıkılacak. Bu iki olay birçok olanakla birlikte birçok sorunu da getiriyor.

1 Ocak 2004 ve 31 Mayıs 2004! Bu iki tarih önümüzdeki yıl telekom sektörüne damgasını vuracak iki önemli olayı ifade ediyor. 1 Ocak 2004'te devletin telekom tekeli kalkıyor. Liberalizasyonla birlikte özel sektörden pek çok firma, faaliyete geçecek. Kablo TV hizmetleri, uzak mesafe telefon işletmeciliği ve VoIP (internet üzerinden telefon görüşmesi) ile altyapı işletmeciliği, yani karasal hatlar üzerinden veri iletimi alanları, özel sektöre açılacak.
İkinci tarih, 31 Mayıs 2004'te ise Türk Telekom ihaleye çıkarılacak. Sektörü tamamen yeniden yapılandıracak olan bu iki olay beraberinde birçok olanakla birlikte birçok sorunu da getiriyor.
Liberalizasyon sürecinden başlayalım... Bu tarihte tekeller kalkacak ama piyasada yeni sistemi oturtacak düzenlemeler ve lisansların yılbaşına yetişemeyeceği kesin. Yani liberalizasyon süreci başlayacak ama aynı tarihte özel sektör firmaları faaliyete geçemeyecek. Çalışmalar sürüyor ama 10'a yakın faaliyet alınındaki düzenlemeler bekletilecek.
Bu konuda Telekomünikasyon Kurumu'ndan üst düzey bir yetkiliden aldığımız bilgiler şöyle:
"1 Ocak 2004'te yaşanacak serbestleşme konusunda şu ana kadar bir aksilik yok! Çalışmalar bitmek üzere. Ancak sektörde hemen başka şirketler görülmeyecek. Çünkü lisanslar yetişmez. Öncelikle düzenlemeler tamamlanacak, lisans bedelleri belirlenip Bakanlar Kurulu'na önerilecek. Ardından da Bakanlar Kurulu lisans bedellerini açıklayıp, firmaların karşısına çıkacak. Tüm bunların aşama aşama 2004 yılının ikinci yarısına yetişmesini bekleyebiliriz."

200 yeni firma pazara giriyor
Özel sektör şirketleri 2003'te yatırımlarını yaptı, 2004'e hazırlar. Koç, Sabancı ve Doğan Grubu, pazarın iddialı oyuncuları olmaya hazırlanıyor. Sektörde irili ufaklı 200'e yakın şirketin telekom alanında faaliyet göstermeye başlaması bekleniyor.
Öncelikli hedef uluslararası telefon işletmeciğili ve VoIP. Bu gelişmeyle birlikte yeni iş sahalarının da telekom sektöründe istihdam yaratması kaçınılmaz. Avrupa'da 1.5 milyon kişi liberalizasyon ardından iş bulmuştu.
2003'ü sektör için 'durağan' olarak değerlendiren Türk Telekom Genel Müdürü Mehmet Ekinalan, "Herkes kendisini 2004'e hazırladı. Ancak liberalizasyonun sonuçları bir anda beklenmemeli. Avrupa'da İtalya gibi telekomun hala tekel olduğu alanlar var. Biz pazarın büyümesini istiyoruz ancak özel şirketler gibi davranma lüksümüz yok. Özel sektör, 'Doğu Anadolu veya İç Anadolu'da hizmet vermeyelim, üç büyük şehirde olalım' diyemiyoruz. Ayrıca önümüzdeki yıl tüm şehirlerde ve binlerce okulda hızlı internet erişimi olacak. Özelleştirmenin ise 2004 yılının ikinci yarısında kesinlikle tamamlanacağını düşünüyorum" dedi.

Telekom özelleştirmesi
2004'e damgasını vuracak ikinci olay mayıs sonunda yapılacağı açıklanan Telekom ihalesi. Bakanlar Kurulu tarafından alınan 'yerli - yabancı girişimcilerin yüzde 51'den fazla hisseye blok halinde sahip olabilmesi' kararı, özelleştirme adına olumlu bir gelişme sayılıyor. Hedeflenen gelir, 1993'te kurumun özelleştirilmesinin gündeme geldiği sıradaki gibi 20 milyar dolar değil, 4 milyar dolar civarında. (Kurumun, 2003 gelir hedefi 7.6 katrilyon!)
Kurumu, şu an itibariyle yerli veya yabancı tek bir şirketin alması oldukça zor görünüyor. Yabancı bir telekom devinin yerli bir ortağı yanına alarak sektöre girmesi bekleniyor. En güçlü ihtimaller ise Uzakdoğu pazarının dev firması Singapur Telekom ve Aycell'in de ortağı Telecom Italia. Koç ve Sabancı Grubu da güçlerini birleştirme kararı aldı ama yerli firmalardan en isteklisinin Oyak olduğu söyleniyor.

Aria - Aycell birleşmesi bitecek
Telekom sektöründe yaşanması beklenen bir diğer gelişme ise Aria - Aycell birleşmesi. Henüz iki firma bu birleşmeye yakın olmasa bile gerekli yasal düzenlemelerin ardından 2004'ün ilk aylarında birleşmenin teknik olarak tamamlanması bekleniyor.


Bilişimde yüzde 20 büyüme bekleniyor
2003 yılı bilişimde bir değişim yılı oldu. Bu yılı yüzde 10'lar düzeyinde büyüme ile kapatması bekleniyor. Finans ve telekom sektöründe yaşanan kriz yatırımların durmasına, şirketlerin durumların yeniden gözden geçirmelerine neden oldu. Bu dönemde Microsoft, Apple, HP gibi pek çok uluslararası firma görev değişikliğine gitti, yeniden yapılandı.
2004 yılında ise sektörde yeniden yapılanmanın sonucu ve telekom sektöründeki hareketlilik gözönünde bulundurularak yüzde 20'ler düzeyinde bir büyüme bekleniyor.
HP Türkiye Genel Müdürü Şahin Tulga, 2003'teki yüzde 10'luk büyümenin daha çok imalat ve destekleyici sektör olan lojistik, taşımacılık gibi müşteri gruplarında gerçekleştiğini söyledi. Tulga, "Finans ve telekomda bilişim teknolojileri (BT) yatırımlarında durgunluk var. Kamuda, AB ve Dünya Bankası fonlu projeler dışında hemen hemen hiç yatırım yapılmadı. Politik gelişmeler ve ihale yasasından ötürü gündemdeki birçok proje de ileri tarihlere atıldı.
2004'te yüzde 20'ler düzeyinde büyüme bekliyoruz. Büyüme sıkıntıları, yerel teknoloji firmalarının birleşmeye gitme olasılığını artıracak. Ayrıca uluslararası PC firmalarından en azından birinin de piyasadan çekileceğini düşünüyoruz" dedi.
Microsoft Türkiye Genel Müdürü Çağlayan Arkan, BT sektörünün 2004'e büyük hedeflerle gireceğini ve bilgisayarlaşmaya odaklanacağını söyledi. Arkan, "Sektörümüz 2004'te 1 milyon PC satışı hedefliyor. 2003'te 700 bin PC satışı düşünüldüğünde, 2004'te kurumsal pazardaki hareketlenmeyle birlikte 1 milyon rakamına ulaşmak zor değil. Türk Telekom'un liberalizasyonu da hareket getirecek. Bununla birlikte altyapı kurma, katma değerli servisler ve ses pazarının rekabete açılması, sadece bilişim sektörü için değil, tüm ekonomi için itici bir güç olacaktır" diye konuştu