Dünyanın 'akıl sağlığı' tehlikede

Dünya Sağlık Örgütü’nün yayımladığı ‘Akıl Sağlığı Raporu’na göre dünyada her beş kişiden biri psikolojik sorunlarla mücadele ediyor.

İZMİR - Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ), iki yıldır sürdürdüğü araştırmaların sonuçlarını değerlendirdiği, bu ay yayımlanan ''Dünya Akıl Sağlığı'' başlıklı rapor, dünyada yetişkin ya da çocuk her beş kişiden birinin yardım almasını gerektiren akıl hastalığı ya da psikolojik sorunlarla karşı karşıya kaldığını ortaya koydu.

AA muhabirinin rapordan derlediği bilgiye göre, ''Yeteneklerinin farkında olan bireylerin, yaşamın normal stresleriyle baş edebilmesi, üretken olması ve içinde bulunduğu topluma katkıda bulunması'' olarak tanımlanan akıl ve ruh sağlığındaki sorunlar, en gelişmiş toplumlarda bile hala tabu olmayı sürdürüyor, toplumdaki ön yargılar bireyleri tedavi yollarını aramak yerine, sorunları olabildiğince saklamaya itiyor.
Akıl hastalarının birçok ülkede çok ciddi insan hakları ihlallerine maruz kaldığına dikkat çekilen raporda, kalabalık hastanelerin ya da kliniklerin yerini daha küçük merkezlere bırakmasının yanı sıra, hastanelerdeki psikiyatri bölümlerinin yatak sayısının artırılması öneriliyor.

DSÖ, Eylül 2007 tarihli raporunda, dünya genelinde akıl sağlığına ilişkin bilinmesi gereken temel noktalar, rakamlar ve istatistikleri 10 başlık altında toplayarak üye ülkelerin dikkatine sundu. DSÖ'nün raporundaki temel noktalar şu şekilde sıralanıyor:

BEŞ KİŞİDEN BİRİ SORUNLU
Ruh ve akıl sağlığına ilişkin sorunların yarısından fazlası 14 yaşından önce ortaya çıkarken, dünya genelinde çocuk ya da yetişkin her beş kişiden birinin akıl ve ruh sağlığı anlamında sorunları bulunuyor. Gelişmemiş ve gelişmekte olan ülkelerde bu tür rahatsızlıklara son derece sınırlı bütçe ayrılırken, orta gelirli ülkelerde 4 milyon çocuğa bir çocuk psikiyatristi düşüyor.

FUTBOLDA VE DEPRESYONDA ŞAMPİYON BREZİLYA
Sigara ve alkol tüketimi ya da şişmanlık gibi başka hastalıklara davetiye çıkardığı bilinen depresyon, dünya genelinde hastalıkların nedenleri arasında 7. sırada yer alırken, Brezilya'da hastalıkların birinci nedeni olarak dikkat çekiyor.

İNTİHARA MEYİLLİ GRUP
Dünyada her yıl yüzde 86'sı orta ve düşük gelir grubuna dahil ülkelerde yaşayan 800 bin kişi intihar ediyor. Akıl ve ruh sağlığına ilişkin sorunlar, intiharın en belirgin nedenini oluşturuyor.

ACİL SERVİSLERE BAŞVURULAR ARTTI
Dünya genelinde fiziksel olmayan rahatsızlıklardan ötürü acil servislere başvurular son on yılda yüzde 5 artarak, yüzde 6'dan yüzde 11'e yükseldi. DSÖ, raporunda acil servislerde ruhsal dengesizlikler, akıl hastalıkları için daha iyi hazırlık yapılması tavsiyesinde de bulunuyor.

Rapora göre, ruh sağlığındaki dengesizlikler, tedavi edilebilir ya da edilemez birçok hastalığa, kişinin kendi isteğiyle ya da farkında olmadan kendisine fiziksel zarar vermesine neden oluyor. Ancak akıl ve ruh hastalıklarıyla diğer hastalıkların ilişkisi bununla sınırlı kalmıyor. Kişinin karşı karşıya kaldığı diğer hastalıklar da ruh ve akıl sağlığını etkileyebiliyor. Örneğin, obezite tedavisi görenler arasında depresyon ve panik atağın yaygın olarak görüldüğü belirtiliyor.

''DELİ'' DAMGASI YEME KORKUSU
Akıl hastalıklarına ve ruhsal sorunlara ilişkin ön yargılar, hala dünyanın birçok yerinde insanların tedaviye başlamalarına ya engel oluyor ya da tedaviyi ciddi ölçüde geciktiriyor. Genel kanının aksine, eğitim düzeyi yüksek kişilerde ve kentsel alanlarda bu tür rahatsızlıklara ön yargı daha yüksek görülüyor.

DSÖ, dünya genelinde psikiyatri hastalarına yönelik insan hakları ihlallerinin yaygın olduğuna da dikkati çekiyor. İhlallerin başında fiziksel şiddet, ayrımcılık, temel ihtiyaçların ve mahremiyetin görmezden gelinmesi bulunuyor. Çok az sayıda ülkede akıl hastalarının haklarını net biçimde garanti altına alan yasal düzenlemeler bulunuyor.

DSÖ'nün raporunun en çarpıcı noktalarından biri ise ruh sağlığı alanında donanımlı personelin son derece adaletsiz bir dağılım gösterdiğini ortaya koyması. Özellikle orta ve düşük gelirli ülkelerde bireyler psikiyatristlere, psikiyatri hemşirelerine, psikologlara ve sosyal hizmet görevlilerine ulaşmada çok sayıda engelle karşılaşırken, yüksek gelirli ülkelerde kişi başına düşen psikiyatrist sayısı, az gelişmiş ülkelerin 200 katına ulaşıyor.

DSÖ'NÜN ÖNERDİĞİ 5 ACİL ÖNLEM
DSÖ, bireylerin tedavi olanaklarına erişimlerini kolaylaştırmak üzere acilen uygulamaya konulması gereken 5 aşamalı önlemler paketi öneriyor. DSÖ'nün önerileri arasında kamu sağlığı gündemine ruh sağlığının dahil edilmesi, tedavi masrafları için fon sağlanması, ruh sağlığı merkezlerinin mevcut durumunun düzeltilmesi, kişinin temel kontrollerine ruh sağlığının dahil edilmesi, kamunun bu alanda daha aktif bir lider konum üstlenmesi yer alıyor.

KAMUOYU OLUŞTURULMASI
DSÖ, özellikle orta ve düşük gelir grubuna dahil ülkelerde hükümet, ruh sağlığı personeli, hastaları ve hasta yakınlarını temsil eden kuruluşların, akıl sağlığı hizmetlerinin artırılması için bir arada çalışmalarını öneriyor.

Raporu değerlendiren Manisa Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi Başhekim Yardımcısı Özlem Ecemiş, Türkiye genelinde 7 ruh ve sinir hastalıkları hastanesi bulunduğunu, 800'ü Manisa'da, 100'ü Ahmetli'de olmak üzere toplam 900 yatak kapasiteli Manisa Hastanesinin ise bu hastanelerin en eski ve bilinenlerinden olduğunu kaydetti.
DSÖ'nün ''daha küçük merkezler'' önerisini yerinde bulduğunu ifade eden Ecemiş, hastane binalarının eskiliğinden ve hasta sayısının çokluğundan kaynaklanan sorunlara karşın iyi niyetle çalışmayı sürdürdüklerini belirtti. Ecemiş, özellikle iyileşme sürecindeki hastaların sosyal yaşama adaptasyonunun çok önemli olduğunu belirterek, bu tür hastaların hastane yakınında bir eve yerleştirilerek, hastane personelinin refakatinde sosyal yaşama adapte olmalarını öngören bir projeyi yakın zamanda hayata geçireceklerini kaydetti.

Türkiye'de ruhsal rahatsızlıklar ve akıl hastalıklarına ilişkin tüm düzenlemeleri kapsayan ''Ruh Sağlığı Yasası'' bulunmamasının, kendilerini kimi zaman sıkıntıya soktuğunu ifade eden Ecemiş, DSÖ'nün raporunda belirtildiği gibi kendilerinin de uzman personel sıkıntısı çektiklerini, personel için ayrı eğitim öngörülmediğini, örneğin psikiyatri hemşiresi olmak için birçok ülkenin tersine ayrı bir eğitim alınmadığını, bu eğitimi kendilerinin hastane koşullarında verdiklerini bildirdi.
Ecemiş, akıl sağlığına ilişkin konularda insanların ön yargılarının giderek kırıldığını gözlemlediklerini, akıl hastalıklarının da fiziksel rahatsızlıklar kadar doğal karşılanması gerektiğini söyledi.

Dünyanın ‘akıl sağlığı’ tehlikede

Deli damgası yemek istemeyenler bir hayli çoğunlukta toplumsal bir cinnet ruhu hakim

eski ile yeni arasında kalmak, bir yandan modern olmak ama içten içe gerçekten modern olamamak. hani son model cep telefonu taşıyıp da bununla sakal-ı şerifi çekmek gibi.

Bulunduğun ve alıştığın bi ortamı terkedip başka bi ortamda yaşamak ta panik bozukluğa yol açıyor ve bi yere alışmak en fazla iki ay olsun (benim fikrim) yaşanacak bozukluklar hat safhada

Böyle bir zamanda akıl hastalığı gayet normal.Öyle bir zaman da yaşıyoruzki,kendimizi tekrardan başka bir durum yok,bir yenilik yok.Oyunun adı belli;topu bir adım daha ileri götür.Neden diye sorma nasıl olduğunu anlama sadece yap.Sisteme karşı soramadıklarımızı artık kendi içlerimiz de tartışıyoruz,cevabı olmayan sorular aramakla,imkansız hayallerle uykulara dalıyoruz ve diyer yıllara göre insanlar bir şeyin çok daha farkında artık.Yanlız olduğumuzun.
Güvenebilicek sadece kendimiz varız.Ne yönetenler ne dostlar nede din.Hepsinde birer kusur buluyoruz ve geriye sadece bizler kalıyor.Biz ve o sonu olmayan hayal dünyalarımız.Konuşmanın anlamsızlığı çözülmüş artık.Bizi,ne para alıp da dinleyen psikoloklar ne de dost ve arkadaş çevrelerimizin anlıyamıcağının farkındayız.Kendimize ait bir Dünya var artık,çünkü burda o kadar saçmalık görüyoruz ki kendi doğrularımızın hüküm sürdüğü bir Dünya yaratıyoruz,dahası gerçeğin ne olduğunu değil,ne olmadığını iyi biliyoruz.Ve daha çok iç dünyalarımıza gömülüyoruz.

İnsan yanlız olmaz,yanlız bırakılır terimi tam tersine dönüşüyor,yanlızlık seçiliyor ve tüm bunları doğamız gereği yanlız yaşamaya uygun olmadığımız için genelde kaldıramıyoruz.İnsanlar birbirlerinden uzaklaştıkça kendilerine yakınlaşıyorlar.Belki de çok önceden yapılması gereken buydu.Bundan korkan insanlarda,bu akıl hastalarına bakıp ne kadar çoğaldıklarını görüp "yanlız kalma korkusu" içinde onlara isimler takmaya,çözüm önerileri sunmaya,sen hastasın demeye çalışıyorlar.Böylesine hastalıklı bir yerde belki de ruh hastası olmak bir çözümdür.

İnsanlara isim takmaya çalışanlar çözüm önerileri sunanların birçoğu dediğin gibi paranın yaptırım gücünü tanıyan kirli insanlar.Fakat başka seçeneklerde var

Akıllı olup dünyanın derdini çekiceğimize deli olalım dünya bizi çeksin,gibi mi

O çok garip bir mantık işi deliliğe vardıracak olursak anne annemin bir lafı var;Deli nin alı yeşil imi olur al bu da morlusu

Dünyada her on kişiden ikisi deli ise ileride(zaman geçtikçe) bu sayı her 10 kişiden dördü deli oranına çıkar ve gittikçe artar, akıllı adam sayısı her 10 kişiden üçüne, ikisine düşünceye kadar... Sonra ne mi olur?Akıllılar çoğunluğa benzemedikleri için doktorlar tarafından gözlem altına alınır hatta bazıları akıl hastanesine gönderilir, deliler dışarıda gezer

başladıgın seyın nasıl bıtecegını bılmıyorsan hıc baslama

hani fena da olmaz bence