psikiyatri ve mitoloji

Dr.Kriton Dinçmen'in bir kitabı"Psykhiatria ve Mythos".yazar,kitabın genelinde,mitolojinin de en az psikiyatri kadar,insanın bilinçaltıyla ilgili bir alan olduğunu vurgulamak istemiş.bugün pek çok ilacın veya psikolojik rahatsızlığın adları da bilindiği gibi mitoloji kaynaklı.ayrıca ortak bilinçdışı mantığı ile de,türk ve yunan mitolojilerinin de karşılaştırılması yapılmış.allahın belası kitabı kaybettim,aradım taradım bulamadım,aklımda kalan bir kaç bişeyi ve aldığım bazı notları yazim,kitabı bulursam ekleme de yaparım.ayrıca psikoloji ve mitoloji sevenler için iyi bir kitap,pek sade olmayan bir dille anlatılmış gibi geldi bana,fazlaca terim kullanılmış,ama bu pek sorun yaratmıyor kitabı okurken.


ANDROMEDA KOMPLEKSİ:andromeda,habeşistan kralı kepheus'un dillere destan güzel kızıdır.onun bu güzelliğini kıskanan deniz kızları,babaları poseidon'a şikayette bulunmuşlar.poseidon da büyük bir ejderi habeşistan üzerine salmış ve karşılığında,ülkesini kurtarmak için uğraşan kepheus tan istediği,kızını kayalıklara bağlaması ve ölümünü beklemesiymiş.bütün bu patırtı,andromeda nın başına patlamış ve şerefsiz kepheus kızını kayalıklara bağlamış.andromeda yı bir kartal parçalayacakken,pegasus 'u ile gelen perseus kızın bağlarını çözmüş ve ona hayatını geri kazandırmış.ve andromeda perseus'a aşık olmuş ve evlenmişler.


andromeda kompleksine günlük hayatta da aşağı yukarı her kadında rastlarız.bilinen"beyaz atlı prens"tasviri.aile ve çevre baskısıyla bağlanan kadın,her ilişkisinin evlilikle bitmesini bekler.sosyal baskıyla büyüyen genç kızların,bu durumdan kurtulmak için karşılaştıkları ilk erkekle evlenme girşiminde bulunmaları,psikopatolojide bir davranış bozukluğudur.ve bu durum psikiyatri de andoromeda kompleksi olarak adlandırılır.



HERMAPHRODİTOS:tıpta tek vücutta iki cinsiyet organında bulunması durumu.

hermaphroditos,sanıldığı üzere hünsa değildir.kendisi afrodit ve hermes in çocuğudur,annesinin ve babasının sahip olduğu güzellik sayesinde gayet de yakışıklı,adaleli bir delikanlı doğmuştur ve aydın da yaşamaktadır.bir gün nehir kenarında yıkanırken,salmakis adlı bir nymph hermafroditos'a aşık olmuş.ama hermafroditos,salmakis i reddetmiş.Salmakis de tanrılara ve bilhassa Zeus’a yalvarmış yakarmış: ‘Öyle bir sevişmemiz olsun ki, ikimiz tek bir vücud olalım, tek kişi olalım ve bu birleşmemiz hiç bitmesin’ diye göz yaşı dökmüş.

Zeus, böylesine güzel bir su perisinin yalvarmalarına dayanamamış. ‘Olsun’ demiş ve bir gün Hermaphroditos çıplak olarak gölde yüzerken, Salmakis derinliklerden çıkarak ona öyle sonsuz ve bitmeyen bir arzu ile sarılmış ki; Hermaphroditos dayanamamış, o da Salmakis’e sarılmış. Öylesine arzulu, sonsuza dek sevişmeye başlamışlar ki, ikisi bir daha ayrılmamak üzere tek vücud olmuşlar.

bu konu bana platon un bazı görüşlerini hatırlattı.o da insanın en ilkel devrede hem erkek ve hem de dişi özellikleri taşıdığını,yanlız insan bu şekilde çok kuvvetli olacağından,ikiye ayrılmışlar.ve her insan bu nedenle dünya üzerinde kendi parçasına ait bir eşe sahipmiş.


HYPNOS:Uyku ilahıdır Hypnos. Ölüm ilahı olan Thanatos ile beraber Nyx-Gece’den babasız olarak doğmuşlardır.

İnsanların ve genellikle tüm yaratıkların fizyolojik işlevlerinin ayarlanmasında esas rolü oynayan cyrcadian cydus-24 saat ayarlanması hadisesinde, Hypnos-Uyku olayın temelini oluşturur.


LESBOS:Seksüel psikopatolojide kadınlar arasındaki homoseksüalite’ye lesbianismus veya amor lesbicus ismi de verilmektedir. Bilhassa eski pskiyatri kitaplarında daha da sık rastlanan bu tabir Lesbos adasından ismi almaktadır.

Lesbos, bu günkü Midilli adasının yunancadaki adıdır. Lapithes’in oğlu Lesbos bir tanrı buyruğuna uyarak, Midilli’ye gelir ve oradaki kralın kızı Methymna ile evlenerek adanın kralı olarak adaya ismini verir. M.Ö. 600 senelerinde Midilli adasında yaşamış olan meşhur kadın şair Sappho’nun ismi nedeni ile de kadın homoseksüalitesi’ni tanımlarken Sapphism ismini kullanan yazarlar da mevcuttur.

EROS:İnsanın en temel ruhsal unsuru olan id’de yaratıcılık ve sevgi ile yıkıcılık ve nefret nitelikleri iç içe ve karmaşık bir şekilde bulunur. Normal kişide yaratıcılık ve sevgi eros ile yıkıcılık ve nefret thanatos-destrudo komponentleri kişinin mutluluğunu elde edebilmesi ile tam bir uyum içinde bulunurlar.

Freud tarafından tanımlanan eros kavramı zevk alma prensibi ile yaratma ihtiyacı’nın esas harcını oluşturduğu gibi, aynı zamanda diğergamlık ve vericilik hislerinin doğuş ve gelişimlerinin temelini de oluşturur.

Kısaca eros ve erotik dürtüler’in kişilik yapısı ve gelişmesinin başlıca unsurlarının yarısını oluşturmakta olduklarını söyleyebiliriz.


Eros, Aphrodite’nin oğludur. Daima sevgiyi aşkı, sevişmeyi, çoğalmayı, üremeyi, yaratma ve yaratılmayı simgelemiştir. O yaratma’yı simgeleyen doğal bir güçtür.

THANATOS:
Kişiliğin en ilkel, en katıksız –ve esasında en insanca- olan kısmını oluşturan id, iki temel bileşenden oluşur: yapıcılık ve yıkıcılık, yani Eros ve Thanatos veya Destrudo. Eros’un tamamen karşıtı olan Thanatos’ta, insandaki tüm yıkıcı, öldürücü dürtüler bulunmaktadır. Öldürmeler, savaşlar, yağmalar gibi yıkıcı tüm davranışlar, insandaki Thanatos’un Eros’a galip gelmesinin sonucu ve de ifadesidir. Ancak, birbirinin karşıtı olan Eros ve Thanatos, yani bu iki karşıt komponent, insanda çok uyumlu ve ayarlı bir oran içinde bulunduğundadır ki, kişi, yaşamı boyunca mutlu ve yaratıcı olma şansına sahip olur.

Thanatos ölümü simgeleyen tanrıdır. Gece tanrıçası Nyx, kendi başına Hypnos- uyku ve Thanatos- ölüm tanrı-larını doğurmuştur. Thanatos, Hypnos ile birlikte, yeraltındaki ölüler ülkesinin en derin yeri olan Tartaros’ta oturur. Her ikisini, ölüler ülkesinin tanrısı Hades konuk eder.


PHOBOS: Psikiyatride çok sıklıkla kullanılan ve kişinin saçma olduğunu bildiği halde bir türlü kurtulamadığı, aklından uzaklaştıramadığı korku olarak tanımlayabileceğimiz phobia tabirinin mitolojideki kökeni, savaş tanrısı Ares’in yanından hiç ayrılmayan ve dehşet, panik, korku ile onun sonucu olarak ortaya çıkan bozgunu simgeleyen Deimos ve Phobos’a kadar iner.


PAN:Yarı insan-yarı keçi Pan, keçi boynuzlu, sakallı, insan yüzlü, keçi ayaklı bu tuhaf ve acayip ilah bazen öğleleri herkes rahat rahat uyurken- muziplik olsun diye- öylesine gürültü koparırmış ki, etraftaki bütün canlılar korku içinde kaçışırlar, panik’e, paniğe kapılırlarmış…

pan-ic sözcüğünün temeli bu yarı ilahın adından gelmedir.


EKHO:Schizophrenia’nın katatonia tipini tanımlayan tipik arazdan üç tanesi var ki, yankıyı simgeleyen bir nympha’dan, Ekho’dan isimlerini alır: Ekhomimia, ehhopraxia, ekholalia. Her üçünde de bir ekho, bir yankının sadakati ile, hastaya yapılan bir mimik, bir hareket veya söylenen bir söz veya kelime hasta tarafından tekrarlanır.

Zeus’un karısı Hera kocasının nympha’lardan biri ile kendisini aldattığını öğrenmiş. Ne var ki, kocasını elinden alanın hangi nympha olduğunu bilemediği için bunu anlamak gayesi ile bir gün nympha’ların hep beraber oturdukları korulara inmiş. Kötü-kıskanç-cadaloz Hera’yı görünce, Nympha’ların her biri bir tarafa kaçışmış. Aralarından yalnız Ekho kaçmamış. Hera da Zeus’un kendisini aldattığını nympha’nın Ekho olduğunu zannederek, onu bundan böyle konuşamama, ancak başkalarının söyledikleri sözün son kelime veya hecesini tekrarlama cezası ile cezalandırılmış.

(bu topic var mı yok mu baya bir araştırdım,bişi bulamadım ama,daha önce açılmış sanki diye bir paranoyam var,öyleyse bakarlar herhalde çaresine)

Mitolojide narsizm Diğer taraftan Narcisse'in “narsist kişilik bozukluğu”na da isim veren yersiz gururu tanrıları kızdırmıştı. Onun bu anlamsız gururunu ve katı kalbini cezalandırmak için, ona garip bir heves verdiler. Bir gün av ve yaz sıcağının yorgunluğu ile sakin ve şeffaf bir pınarın başına geldi. Su ayna gibi parlaktı. Narcisse su içmek için eğildi ve berrak suya yansıyan yüzünü gördü. Suda aksini görüp büyülenen Narcisse hareketsiz kalmıştı. Adeta aşkla aksine bakıyordu, hiçbir kuvvet onu ordan ayıramıyordu. Yavaş yavaş, güneşin altındaki buz gibi, renginin solduğunu ve eridiğini gördü. Güneş onu yakarak bitirdiği zaman kızkardeşleri onun için ağladılar ve mezarının üstüne koymak için saçlarını kestiler. Cesedi götürmek için hazırlandıkları vakit, onun yerinde sarı ve beyaz bir çiçek buldular ki bu çiçek onun adını taşıyan nergistir.