Aptalca düşüncenin temel özellikleri

İnsanlar arasında aptallık fikrinin yaygınlaşmasını daha çok bu yüzyılda, özellikle de yurdum insanları arasında, gözlemlemek mümkün. Dolayısıyla bu dönemdeki aptallık akımını incelemek için entelektüel çevrelerdeki baskın görüşleri temsil etmesi anlamında orta sınıf züppelerine ait aptalca düşünceleri dikkate almak gerekli, çünkü bu züppeler arasında arasında dönemin bayraktarlarını görmekteyiz. Ancak şunu da kaydetmek gerekir ki, entelektüel çevreleri temsil ettiğini iddia etmesine rağmen bu züppeler, düşünsel anlamda tutarlı, içsel bütünlüğü olan insanlar hiçbir zaman olamadı. Bunun nedeni muhtemelen aptallığın kendisinin tutarlı ve bütünsel bir görünüm ifade etmemesiydi. Zaten böyle bir niyetinde olmadığını biliyoruz. Bir anlamda aptalca düşünmenin muğlâklığı topluma da yansıdı.

Bilimsel çevrelerde, internetin ve forum teknolojisinin gelişmesiyle birlikte, aptallığın çağ atlaması üzerine yoğun bir ilgi oluştu. Aslına bakarsanız bu tür bir eğilim sadece Türkiye’ye has değil, gerçektende dünyada aptalca eğilimlerin arttığını gözlemlemekteyiz. Bu olgunun bir nedeni kişiliksizleşme ise de, diğer bir nedeni de mantıksızlıktır. Bu dönemde aptallara ve aptallığa olan ilgiyi dile getiren yazı bulmak zor değildir. Atatürk’ün söylevleri dâhil birçok resmi söylevde aptallığın gelişiminin sağlanmasının rejimin en önemli görevi olduğu söyleniyordu. Beri yandan, devlet tarafından insanların beyinlerinin sulanması ve aptallaşmalarının sağlanması için tatillerin yaz dönemine getirilmesi tesadüfî değildir.

Aptalca düşünme sisteminin nitelikleri ayrıntılı biçimde henüz ele alınmış değil. Bu nedenle yazının ilerleyen bölümlerinde aptalca düşüncenin 2 temel özelliği ayrıntılı olarak incelenecek: kişiliksizleşme (ah benim zavallı insanım sanal kişilikten bahsetmiyorum çok aptalca olurdu) ve mantıksızlıktır. Bu özellikleri aptallığın formüle edilmesinde ve yaygınlaştırılmasında önemli role sahip aptallarda rahatlıkla görebiliriz. Gerçi aptalların hepsinde bu özellikleri net görememekle birlikte, bu kişilerin daha safkan aptallarla paylaştıklarının ayrıştıklarından daha fazla olduğunu not etmekte fayda var. İşte tamda bu nedenle aptalca düşüncenin nitelikleri üzerine bir tartışma dönemin önde gelen aptallarının dünyasını anlamak açısından bize önemli açılımlar sağlayabilir.

Aptalca düşünmenin en ayırt edici özelliklerinden birisi kişiliksizliktir. Çeşitli ülkelerde de benzer bir durum görülmesine rağmen, oralarda aptallığın daha çok mantıklılaşmanın sonuçlarına ve özellikle de analitik düşünme yetisine karşı duyulan korku ve endişe üzerine temellendiğini görmekteyiz. Türkiye'de ise aptalların söz konusu ettiği mantıklılaşmaya karşı olup olmamak değildir; her ne kadar aptalların çoğunda mantıklılaşmaya karşı oldukça eleştirel bir tavır söz konusu idiyse de, aptallığın gerekliliği her aptal tarafından kabul edilmiştir. İnsanların ne de olsa kişiliksiz gelişmeye ihtiyacı vardı. Ancak vurgu, mantıklı insanlar için kişiliksizleştirme politikasıydı. İlginç bir şekilde, hem kendi kişiliksizliklerinden memnun olup hem de mantıklı insanın kişiliğine saldırmak çok normal bir davranıştır bu aptallarda. Aptalların öngördükleri kişiliksizleşme süreci aptalları aptallıklarından etmeyecek, teknolojik iletişim sağlanırken geleneksel aptal paylaşım ilişkileri zarar görmeyecekti.

Aptallara göre en kötüsü kişilikli olmaktır. Kişilikli insanlar, mantığı, analitik düşünme yetisini, aklı, samimiyeti kısacası onların kafasındaki her türlü yozlaşmayı simgeler. Bunlara göre, mantıklı olmaktan ziyade asıl sorun kişilikli olmakta yatar, çünkü kişilikli olmak her şeyden önce mantıklı olmayı ortaya çıkaran olgudur. Yani kendi başına sorun mantıklı olmakta değildir. Çünkü mantıklı olmaktan önce, her halükarda kaçınılması gereken şey kişilikli olmaktır. Aptallar, aptalca düşüncenin kişilikli ve mantıklı düşünme yetisine sahip olan insanlara karşı her zaman üstün olduğu iddiası bağlamında birçok aptalca gerekçe öne sürerler; aptallığın zor zamanlarda mantıklı düşünmeye göre daha güvenilir olduğundan tutunda, aptallığın daha az ATP harcattığına kadar neler neler.

Aptalların, mantıklı insana karşı bu husumetleri ve bu husumete paralel olarak aptallığın ve aptalların yüceltilmesi eğilimi göz önüne alındığında, aptalların “mantığa” da eleştirel bir tutum geliştirmeleri şaşırtıcı bir durum değildir. Mantıklı olmanın tarihsel deneyimleri aptallık düşüncesinin yücelttiği değerlerin neredeyse tam tersini simgelemektedir. Aptallar düşünme ve söyleme eğiliminin son bulmasını istiyorlar, insanlığın izleyeceği yolun aptalların düşünsel yetileri ile sınırlı kalmasını savunuyorlar. Mantığa karşı teorik bir tutum takınamıyorlar, her şeyden önce dünyaya teorik bakma yetisinden yoksunlar, çünkü onların gözünden dünya refleksif eylemlerden meydana gelmiştir.

Aptalların mantık karşısında gösterdikleri saldırgan tutum aynı zamanda, dünyaya bakış açılarını da net bir şekilde ortaya koymaktadır. Onlara göre mantık işe yaramaz gereksiz bir olgudur. Mantıklı insanlardaki duruş onlara göre sahtedir. Böylece Türkiye'deki aptallar, bilinçaltlarındaki aptalca düşünme-mantıklı düşünme ayrılığını bilinç düzeyine çıkarmış oldular.