Yani High Fidelity, Hi-Fi dersek daha iyi anlaşılır sanırım. Hi-Fi ses sistemlerinde kayıt edilmiş sesin tekrar orijinali gibi çıkması için en az bozulmayla veya bozulmasız tekrar elde edilmesi amaçlanır. Ses sistemlerinin bu şekilde olması gerçeğe en yakın sesleri dinleme açısından önemlidir. Lakin pahalıdır üstelik bilinmeyen birçok şey yüzünden insanlar bu tür sistemlere olması gerektiğinden çok para harcamakta ve beklediklerini bulamamaktadırlar.


Hi-Fi terimi çoğunlukla hatalı kullanılmaktadır, bu konuda birkaç tane standart bulunmasına rağmen bence ele alınması gereken Alman DIN 45500 standardıdır çünkü bunda tüketici düşünülmekte fakat Amerikan standardında üreticiler düşünülmektedir, şöyle ki; insan kulağı %1’lik harmonik distorsiyonu(bozulma) ve 16 kHz den yüksek frekanstaki sesleri algılayamaz, buna binaen Hi-Fi ses sistemlerinin daha yüksek frekansları desteklemesi veya daha az harmonik distorsiyon üretmesi anlamsızdır. Örnek verelim, teknik özellikleri itibariyle %0.01 lik harmonik distorsiyona sahip olan ve 500 kHz lik frekans üst sınırı olan ürünler vardır, teknik bir başarı olmasına rağmen gereksizdir ve maliyeti arttırır. Peki bunu üreten bilmiyor mu diyeceksiniz? E biliyor fakat tüketimi arttırmak ve reklam yapmak adına bu tür şeylerden kaçınmıyorlar üstelik bu tür aletler radyo yayınlarını/telsiz yayınlarını da alabilirler. Aslında bu ürünlerde bunu önlemek adına çıkış katına kapasitör konulur, ki maliyet arttırmaktan öteye gidilememiş olur.

Bir başka durum ise, Hi-Fi sistemlerde insanların hep amplifikatöre(yükseltici-anfi ) önem verirken hoparlörleri pek önemsememesidir, %0.01 lik harmonik distorsiyonu olan bir amplifikatöre %10 harmonik distorsiyon üreten bir hoparlör bağlanırsa amplifikatörün kalitesinin pek anlamı kalmaz. Çok yüksek frekansları desteklemek anlamsızdır bunun yanında 30 Hz den düşük frekansları desteklemekte anlamsızdır zira frekansın düşmesiyle orantılı olarak o sesi verecek hoparlörün fiyatı da yükselir, ödenemeyecek duruma gelir. Diğer yandan bir piyanonun alt oktavlarını dinlemek için düşük frekanslara ihtiyacımız olduğu da bir gerçektir fakat örneğin 40-50 m3 lük odalarda bu sesleri zaten elde edemeyeceğinizi de bilmeniz gerekir. Küçük bir odada piyanonun sesleri olduğu gibi çıkmaz zaten. Duvarlarda oluşan duran dalgalar, bu seslerin dinlenmesini imkansız hale getirir. Pratik bir şekilde hesaplarsak, 900 sayısını müzik dinleyeceğiniz odanın en uzun kenarının uzunluğuna bölün, elde edeceğiniz değer o odada dinleyebileceğiniz en alt frekanstaki sesi gösterir. Örneğin, 15 metre uzunluğunda bir odanız var, bu 900/15=60, 60 Hz den düşük frekansları odanın kendisi yüzünden duyamazsınız. Bu büyüklükteki bir odada daha düşük frekanstaki sesleri elde etmeye çalışmak para israfından başka bir şey değildir. Duran dalgaların oluşmaması için odada birbirine paralel olan şeylerin olmaması gerekir ki eminim birçoğumuzun odasının duvarları paraleldir .

Hoparlörlerinizin yerini daha iyi seçerek onlardan daha iyi verim alabilirsiniz. Philips’in araştırmalarına göre yerde durup duvara yaslanmış olan hoparlörlerin türevlerine göre 3 ile 9 dB arası kazanca sahip olduğu ortaya çıkmış. Eğer hoparlör satın alacaksanız, pahalı olanın köşede olup olmadığına dikkat edin, onun diğerlerine oranla belli bir kazancı zaten vardır.

Başka bir husus ise hoparlörün verimidir, genellikle Hi-Fi hoparlörlerin verimleri %1 hatta %0.1’dir bu amplifikatörden gönderdiğiniz watt’ların %99 unun ısıya dönüşmesi demektir. Sinema salonlarında ve sahnelerde kullanılan hoparlörlerin verimleri %20 dolaylarındadır, %20-50 arasında olan hoparlörlerde vardır ve bunların fiyatlarıda haliyle daha fazladır.

Peki bir odada kullanılacak olan amplifikatörün gücü ne olmalıdır? Buna bir cevap verebilmek için öncelikle bazı şeyleri bilmemiz gerekmektedir, hoparlörün verimi, odada istenen ses basıncı düzeyi, odanın hacmi ve odanın çınlama süresi.

Odaların çınlama süresi genellikle 0.7 ile 0.9 arasındadır lakin halı/kilim vb. gibi şeyler varsa yerde o zaman çınlama süresi 0.5 e kadar düşebilir. Bunlar nasıl işimize yarayacak peki, ses basıncı ve akustik güç arasındaki bağlantıyı gösteren bir resim aşağıda var, oradan yola çıkarak şu formülle hesap yapabilirsiniz.

G=(9×10^(-7)×V×p^2)/T

Burada G Watt cinsinden akustik güç, V m3 cinsinden odanın hacmi, p mikrobar cinsinden ses basıncı kuvveti, T ise saniye cinsinden salonun çınlama süresidir.

Alttaki tablodan bu değerlere bakabilirsiniz.


Şunu da açıklamak gerekir ki yapılan araştırmalara göre ideal müzik dinleme ses düzeyi 114 dB olarak tespit edilmiş, çok yüksek ses isteyenler için 120 dB uygunken pek umursamayanlar için 100 dB yeterlidir.

Bu vesileyle akustik gücü hesapladıktan sonra şimdi vereceğim formülle gereken kuvvetlendiricinin gücünü hesaplayabilirsiniz.

Kuvvetlendiricinin Gücü (Watt)= (Akustik Güç (Watt))/(Hoparlörün Verimi)

Buna da bir örnek vererek yüksek sadakat yazısına da bir nokta koyalım artık, odanın hacmi 60 m3 olsun ve odada 120 dB lik bir basınç düzeyi isteniyorsa akustik gücün 3 Watt olması gerekir bu durumda Kuvvetlericinin Gücü = 3 / Hoparlörün verimi olurdu. Standart bir hoparlörünüz var ise yani verimi %1 kadarsa o odada böyle bir ses basıncı oluşturulmak isteniyorsa 300 Wattlık bir kuvvetlendiriciye ihtiyacınız var demektir. Gördüğünüz gibi hoparlör verimi bayağı önemli.

Bu tür hoparlörler gayet pahalı, JBL firmasının L serisi hoparlörleri buna örnek olabilir. Ki kataloglarında gördüğüm kadarıyla 2006 model bir hoparlörü 3000$dı. İşte 70 model L100 Century hala ikinci eli 450$ dan gidiyor e-bay de. İlginç.