Aslında bu yazıyı arkası gelecek bir kaç farklı yazı için bir giriş olarak düşünüyorum. Hobi olarak elektronikle uğraşmak isteyenler varsa belki ileriki konularda ve bunda işlerine yarayacak şeyler olabilir.

Giriş babında baskı devre denen şeyin ütüyle transfer yöntemiyle nasıl yapılacağını açıklamaya çalışacağım. Aslında bunun için birkaç farklı yol var tabii ancak ben ütülü olanını anlatmakla yetineceğim. Fotoğraf makinem olmadığından nette hali hazırda bulunan fotoğraflardan yararlanacağım anlatırken.

İlk önce baskı devrenin ne olduğunu anlatayım; PCB(Printed Circuit Board) şema olarak çizdiğiniz devrenizi çalıştırmak için atmanız gereken ilk adımdır. Esasında PCB yi görebileceğiniz bir dolu yer var, elektronik aletlerin içleri mesela.

Şuna benzer birşey;


Aşama aşama sayarsak;
- Baskı devre şemasının çizimi
- Bu şemayı lazer yazıcıyla kağıda aktarma (Asetat kağıdı veya kuşe kağıt)
- Kağıttaki çizimi bakır plakete aktarma.
- Kimyasal işlemle bakır plaketi eritme.
- Bakır plaketi devre elemanlarının bacaklarını yerleştirecek şekilde delme.
- Devre elemanlarını yerleştirip lehimleme.

Şimdi bunları da sırayla açıklayalım.
1 - Baskı devre şeması şudur;


Bu şemanın aynı boyutlarda bakır plakete çıkarılması gerekir, bu şema ise Ares veya Eagle OrCad vb. gibi programlarla çizilebilir. Ben Ares'i yani Proteus u öneririm. Devrenizi çizdikten sonra -pek karışık değilse- baskı devresini çizmek basittir.

2 - Sonrasında bu şemayı, bir kırtasiyeciden veya lazer yazıcısı olan herhangi bir yerden kuşe kağıt veya asetat kağıt üzerine bastırmanız gerekli(Aydinger kağıdı, faks kağıdı vs de olur). Ben burada asetat kağıdı öneririm.

3 - Kağıttaki çizimi bakır plakete aktarma kısmında ise işin içine ütü giriyor. Baskı devreyi bastığınız asetat kağıdını bakır plaka üzerine uygunca (basılı taraf bakıra bakacak şekilde) yerleştirip köşelerinden bantlamamız gerekiyor zira ütülerken kaymaması lazım. Ütülemekteki amaç kağıt üzerindeki mürekkebin bakır plaket üzerine çıkması ve kimyasal işlem sırasında boyalı olan yerdeki bakırın erimemesi ve devre elemanları arasındaki yolların oluşturulmasıdır. Neyse şemayı plakete bantladıktan sonra ütüyü tercihen pamuklu sıcaklığına alarak 7-10 dk arası ütülemeniz gerekmekte, bu işlem sırasında mürekkebin/tonerin plakete çıkıp çıkmadığını kontrol edin. Tatmin olduğunuzda işiniz bitmiş demektir

4 - Kimyasal işlem ise şu şekilde, ilk evvela bir eczane veya bulunan herhangi bir yerden perhidrol alınır, buna ilaveten bir yerdende tuz ruhu bulunur. Plastik bir kap içerisinde 4 ölçek tuz ruhuna 1 ölçek perhidrol katılır ve üzerine şema basılmış plaket içerisine atılır. Bunu açık havada yapmanızı tavsiye ederim çünkü bu işlem sırasında açığa çıkan gazı kesinlikle solumamanız gerekir ayrıca karışıma elinizi sokmamanız ve üstünüze değdirmemeniz lazım. Mümkünse plastik eldiven kullanın, işlemin hızlanması için kabı sallayabilirsiniz, yollar açığa çıktığında ve geri kalan bakır eridiğinde plaketi karışımdan çıkarıp yıkayın. Unutmadan karışıma metal olan birşeyle de dokunmayın. Ve plakayı yıkadıktan sonra zımpara veya kolonya veya bulaşık deterjanı yardımıyla plaketteki toneri silin.

5 - Artık elimizde şu şekilde bir devre olması gerekir;

Tabii, bu fotoğraftaki deliklerin olmadığını düşünün tabii

6 - Eh işte, bu kısımı da yaparsanız tam olarak yukarıdaki fotodaki gibi bir şey elde etmeniz gerekir. Bu kısım plaketi delme kısmı, plaketi; üzerine bastığınız şemaya göre 1mm çaplı bir matkap ile devre elemanlarının bağlantı noktalarından delmeniz lazım. Bu iş için özel ufak matkapları elektronikçilerde bulabilirsiniz.

7 - Delme işlemi de tamamlandıktan sonra elemanların ayaklarını deldiğiniz yerlere şemadaki gibi sokun yani elemanları monte edin. Son olarak gereken şey ise havya ve lehim, devre elemanlarını plakete lehimlemeniz gerekiyor, basit devreler için lehim pastasının gerekli olduğunu sanmıyorum. Her neyse, devre elemanlarını lehimlemeden evvel havyayı bir süre parçaya dokunduruyoruz ki ısınsın ve lehimi tutsun, sonra lehimi ısınan havyaya değdirerek eriyen lehimle devre elemanının ayağı ile bakır yol bir biriyle iletim halinde olacak şekilde lehimliyoruz. Aslında bu biraz tecrübe işi, yaptıkça ustalaşıyor insan, lehim sırasında duman açığa çıkabilir, solumayın. Bitirdiğinizde elinizde şöylece bir devre olacak;


Bundan sonraki konularda, artık işe yarar birkaç devrenin nasıl yapılacağını ve belki nasıl çalıştırılacağını anlatmayı düşünüyorum. Misal, Boss DS1 pedal(ımsı*) gitar çalan arkadaşların işine yarayabilir. Ve işe yarar birkaç şey daha şimdi tam birşeye karar vermedim.