44 yıl önce, sabah 4'te, Köşk'te...

44 yıl önce bugündü.
Celal Bayar'ı 4'e doğru uyandırdılar.
Şehirden silah sesleri geliyordu. Üç tannk, Köşk'e doğru tırmanıyordu. Çankaya'yı koruyan iki uçaksavardan biri, yönünü Köşk'e çevirmişti.
Cumhurbaşkanı acilen giyindi. Olanları tahmin etmişti. Yazı masasının çekmecesinde sakladığı, üzeri nikelajlı tabancasını ceketinin cebine yerleştirdi.
Pencereden bakınca çamların arasından tankları gördü.
Namlularını kendisine çevirmişlerdi.
Hemen balkona çıktı; Muhafız Alayı Komutanı'nı çağırdı:
"Kumandan Bey, bu tanklar niçin gelmiş? Muhafız Alayı'nda bunlardan var mı?" diye sordu.
Kumandan, "Hayır yok" cevabını verdi. Oysa vardı.
Bayar, durumu öğrenmesi için Köşk kapısına bir üsteğmen yolladı.
Üsteğmen az sonra döndü:
"Tankların başındaki yüzbaşı, Muhafız Alay Komutanı'nın emrine girdiklerini söylüyor" dedi.
Bayar, yanındaki alay komutanına döndü.
Her şeyi anladı.
Kendisini korumakla görevli o albay da ihtilalcilerdendi.
* * *
Eli, ceketinin cebindeki Revolver'daydı. Uyanıp gelen eşiyle çocuklarını üst kata yolladı.
O sırada Köşk'e giren bir tuğgeneral, yanındaki Harbiyelilere "15 dakikaya kadar dışarı çıkmazsak Köşk'ü yerle bir edin" diye bağırdı.
Bütün ülkede yönetimi askerler devralmış, sıra "son kale" Çankaya'ya gelmişti.
Cumhurbaşkanı teslim alınacak; direnirse zorlanacaktı.
* * *
Köşk'te yaşanan bu inanılmaz sahneyi, o seher vakti Bayar'ın hemen yanı başında olan başyaveri Mustafa Tayyar'dan dinlemiştik.
"Demirkırat belgeseli"nin çekimlerinde... Bülent Çaplı ve ben...
Tayyar, o anı hâlâ yaşar gibi anlatıyordu:
* * *
"Köşk'ün merdivenlerini çıktım. Baktım 8 - 10 kişi geliyorlar. Başlarında da bir general... 'Paşam ne oluyor, burası padişahlık sarayı değil' dedim.
'Silahlı Kuvvetler idareye el koydu, dinlemedin mi radyodan?' dedi ve beni iterek içeri girdi".
Bayar, Köşk'ün giriş katındaki bilardo masasının yanında ayakta bekliyordu ihtilalcileri...
Eli, hala ceketinin cebindeki tabancasındaydı.
Tabancanın namlusu karşıya dönüktü.
Odaya giren general, "Millet ve ordu sizi istemiyor. Buna bizi siz mecbur ettiniz, teslim olun" dedi.
Bayar için karar anıydı. Tanklar Köşk önünde mevzilenmiş, silahlı askerler makamını basmıştı. Teslim olmazsa Köşk'ü yerle bir edeceklerini söylüyorlardı.
O birkaç saniye içinde hayatının en zor kararını verdi: "Ben milli iradeyle geldim. Millet iradesi dışında hiçbir kuvvet beni buradan alamaz" dedi.
Birden cebindeki Revolver'ı çekti. Karşısındakilerin şaşkın bakışları altında şakağına götürdü. Tetiği çekeceği sırada bir yarbay üzerine atladı. Cumhurbaşkanı'nın eline vurup silahı yere düşürdü. Bir albay Bayar'ı omzundan çekip yere devirdi.
Cumhurbaşkanı'nı yaka paça kapıya götürdüler. Bir tanka bindirmek istediler. Direndi. Kırmızı bir steyşınla Harp Okulu'nun parmaklıkları ardına taşındı.
Çok değil, 44 yıl önceydi.
* * *
Başyaver, anlatırken sanki aynı sahneyi yeniden yaşıyordu.
O baskın, Türkiye'ye, tarihinin en özgürlükçü Anayasasını getirmiş; ancak sonra Anayasa gitmiş, baskın geleneği payidar kalmıştı.
Atatürk'ün Baş Vekili, sağ kurtulduğu o baskından çeyrek asır sonra 103 yaşında öldü.
Devlet töreninde bir top arabasına yüklenen cenazesini genç subaylar çekti.
Kortejin başında, desteklediği son askeri darbenin lideri olan Cumhurbaşkanı yürüyordu.
Ey güzel yurdum, sen nelere kadirsin!